Newsroom (1) ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Καλησπέρα και από εμάς. Ευχαριστούμε πάρα πολύ τη Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης για την πρόσκληση. Χαρά σήμερα να συνομιλώ με τον Υπουργό Εξωτερικών, σε μία περίοδο που, κύριε Υπουργέ, ο ρόλος σας και η θέση σας είναι στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας, για κακό λόγο, δυστυχώς, λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Εμείς θα πούμε και για αυτό, αλλά όχι μόνο για αυτό. Άλλο είναι το θέμα μας. Fake news και πώς μπορεί μια ψευδής πληροφορία να δημιουργήσει ακόμα και μία διεθνή κρίση. Και θα ήθελα, ξεκινώντας, να μας πείτε τη γνώμη σας, κατά πόσο είναι εφικτό, στη σημερινή εποχή, μία ψευδής πληροφορία να φτάσει στο σημείο να δημιουργήσει ακόμη και κρίση διεθνή. Να μη μείνει στο επίπεδο απλά των social media ή της διασποράς ή της κακής αίσθησης των πολιτών, αλλά να πάει ένα βήμα παραπέρα.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Κατ’ αρχάς, θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά για την πρόσκληση τον Υφυπουργό και εσάς, κύριε Παπαντωνίου. Είναι πολύ τιμητικό να βρίσκομαι σήμερα ανάμεσά σας και να συζητούμε για ένα θέμα πάρα πολύ κρίσιμο, όχι μόνο για τη διεθνή ασφάλεια, αλλά νομίζω και για τη δημοκρατία την ίδια. Δυστυχώς, οι ψευδείς ειδήσεις ερείδονται πάνω σε ένα πολύ θεμιτό μέσο, το οποίο είναι η ανάπτυξη της τεχνολογίας. Και όπως όλες οι μεγάλες ανακαλύψεις, οι μεγάλες διαδρομές, η πρόοδος, η οποία συντελείται στον κόσμο, δεν έρχεται χωρίς τίμημα. Η υψηλή τεχνολογία έρχεται, επίσης, με ένα μεγάλο τίμημα, το οποίο συνδέεται με το γεγονός της παραπληροφόρησης, η οποία δυστυχώς στις μέρες μας λαμβάνει ένα χαρακτήρα εξαιρετικά επιθετικό. Η συντριπτική πλειονότητα πλέον των ανθρώπων, των πολιτών, ενημερώνονται μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με αποτέλεσμα η πληροφορία να είναι ατεκμηρίωτη, αδιασταύρωτη. Περαιτέρω, ισχύει το γεγονός ότι πλέον θυσιάζεται η ακρίβεια και η ακεραιότητα της είδησης στον βωμό της ταχύτητας. Η ταχύτητα, η οποία έχει καταστεί νομίζω ενδημικό χαρακτηριστικό πια, και είναι εκείνο, το οποίο μας κατατρέχει όλους. Έβλεπα, λίγο πριν έρθω, δυο posts, μια και τα posts είναι το θέμα της συζήτησής μας. Το πρώτο post είναι μια βόμβα, που μια κάμερα ακολουθεί την πορεία της, και πέφτει πάνω σε ένα ιαπωνικό πολεμικό πλοίο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ήταν πάρα πολύ προφανές ότι ήταν ψευδής η απεικόνιση. Και τούτο διότι ήταν έγχρωμη, υψηλής ευκρίνειας…
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Τα σχόλια από κάτω θα έχουν ενδιαφέρον, το πίστευαν οι περισσότεροι;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Πέντε εκατομμύρια μοναδικές θεάσεις μέσα σε λίγες ώρες. Πέντε εκατομμύρια θεάσεις, οι οποίες, στη συντριπτική τους, νομίζω, πλειονότητα, πίστεψαν ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει. Και στη συνέχεια είδα κάτι ακόμη χειρότερο. Είδα φωτογραφίες από βομβαρδισμούς στην Ουκρανία, οι οποίες είχαν μεταφερθεί στη Μέση Ανατολή σήμερα. Και βεβαίως, τα σχόλια ήταν ότι πρόκειται για βομβαρδισμούς στις χώρες του Κόλπου, στο Ιράν, στον Λίβανο, στο Ισραήλ. Και ήταν απολύτως πιστευτό. Ψάχνοντας, είδα ότι ο χρόνος για να μπορέσεις να δημιουργήσεις μια τέτοια ψευδή αποτύπωση, για έναν ειδικό, είναι 15 με 30 δευτερόλεπτα. Άρα καταλαβαίνουμε όλοι πόσο χαμηλό είναι το κόστος και ο χρόνος για την παραγωγή, αλλά πόσο υψηλό είναι το τίμημα για τη δημοκρατία και την ειρήνη.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, πολύ ωραίο το παράδειγμα. Το ερώτημά μου είναι πάνω σε αυτό. Πέντε εκατομμύρια θεάσεις. Μπορεί να έγινε πιστευτό σε ένα ποσοστό, το οποίο δεν το ξέρουμε ή μπορεί να το ξέρουν αυτοί, οι οποίοι δημιούργησαν το post. Αυτό σε τι βαθμίδα μπορεί να φτάσει; Μπορεί να μείνει μόνο σε επίπεδο πολιτών ή να φτάσει να δημιουργήσει ακόμα και μία κρίση σε πιο πάνω επίπεδο; Να επηρεάσει δηλαδή εξελίξεις ψηλά στην πυραμίδα.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Μα στις περισσότερες περιπτώσεις, ο σκοπός είναι να δημιουργήσει μία κρίση. Αν δείτε τι συμβαίνει σήμερα στη διεθνή αρένα, απλά θα διαπιστώσετε - φαντάζομαι με λύπη, όπως όλοι μας - ότι αυτού του τύπου η ψευδής μεταφορά πληροφορίας γίνεται συνειδητά, όχι απλά με σκοπό να παραπληροφορήσει πολίτες, αλλά είτε να αλλοιώσει τα χαρακτηριστικά της δημοκρατίας, είτε να δημιουργήσει μια διεθνή κρίση. Φανταστείτε, τον τελευταίο μόνο χρόνο είχαμε πολλαπλές περιπτώσεις εκλογικών διαδικασιών με δεκάδες χιλιάδες bots και ψευδείς πληροφορίες, οι οποίες απεδείχθη ότι είχαν συγκεκριμένο αποστολέα και ήταν προσπάθεια διείσδυσης στη δημοκρατική επιλογή των πολιτών. Διότι δημοκρατία χωρίς ελευθερία και ακεραιότητα πληροφορίας δεν νοείται. Είναι προϋπόθεση.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Και η άμυνα σε αυτό ποια είναι; Η άμυνα, τόσο τεχνικά όσο και πραγματικά. Δηλαδή, το Υπουργείο Εξωτερικών έχει να αντιμετωπίσει - μιλάμε για ένα θεωρητικό σενάριο τώρα - ένα τέτοιο φαινόμενο, το οποίο αφορά τη δική μας χώρα. Υπάρχουν μηχανισμοί αντιμετώπισης;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Οι μηχανισμοί υπάρχουν και αναπτύσσονται διαρκώς. Απλώς θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι, με την ανάπτυξη της τεχνολογίας, οποιοδήποτε αντίσωμα δημιουργείται, πάντοτε δημιουργεί και μία νέα μορφή έρευνας και καινοτομίας πάνω σε αυτό. Άρα σίγουρα θα πρέπει να είμαστε σε διαρκή εγρήγορση.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Παράδειγμα έχουμε πάνω σε αυτό;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Βεβαίως. Είμαι στην ευχάριστη θέση να σας πω ότι από 1η Απριλίου θα λειτουργήσει στο Υπουργείο Εξωτερικών μια νέα πλατφόρμα, πάρα πολύ εξειδικευμένη, το Global Media Center, το οποίο θα έχει ως σκοπό τη συγκέντρωση όλων των ειδήσεων από οποιοδήποτε μέσο, από οποιονδήποτε φορέα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Μας δίνετε είδηση τώρα;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Σας δίνω είδηση. Το Global Media Center θα αφορά την Ελλάδα, θα προβαίνει σε μια αποκάθαρση της είδησης αυτής, έτσι ώστε να γνωρίζουμε την προέλευση και την ακεραιότητα της είδησης, να υπάρχει επεξεργασία και μια άμεση αντίδραση, μέσω της δημόσιας διπλωματίας. Είναι ένα έργο, το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και σε λίγες ημέρες θα δίνει τη δυνατότητα στη χώρα να γνωρίζει, πρώτον, ποιες ειδήσεις κυκλοφορούν, δεύτερον, το επίπεδο ακεραιότητας και τρίτον, τις συνιστώμενες δράσεις για την αντίδραση απέναντι σε αυτό.
Θέλω, όμως, να σας είμαι εντελώς ειλικρινής. Δεν αισθάνομαι ότι η αντίδραση μπορεί να είναι ωφέλιμη και οριστική και βιώσιμη ή μη μόνον εάν φτάσει στο επίπεδο να γίνει μέρος της δικής μας παιδείας. Εάν δηλαδή δεν υπάρξει μία ψηφιακή παιδεία σε όλα τα επίπεδα των πολιτών, ξεκινώντας από το ίδιο το σχολείο και το οικογενειακό περιβάλλον, θεωρώ αδύνατον να υπάρξει πραγματική αντιμετώπιση της λαίλαπας αυτής. Διότι η παραπληροφόρηση - η συνειδητή παραπληροφόρηση - αποτελεί τη σύγχρονη μορφή ολοκληρωτισμού.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Αυτό βέβαια είναι πιο αργό, αυτό που λέτε, σε σχέση με το άλλο. Γιατί οι συνέπειες της παραπληροφόρησης και των fake news μπορεί να έχουν άμεσο αντίκτυπο και πρέπει να υπάρχει ένας μηχανισμός, ο οποίος θα είναι και πιο άμεσος.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Λέγαμε παλαιότερα ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος στη δημοκρατία και την ειρήνη ήταν η δημαγωγία.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Παλαιόθεν.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Δυστυχώς, η δημαγωγία αποτελεί πλέον, μάλλον ένα πολύ ήπιο χαρακτηριστικό. Ο λόγος γενικά πάντοτε επιδέχεται κριτική. Το πολλαπλασιαστικό μέσο δεν επιδέχεται ανάλογη κριτική. Αυτό, το οποίο παρατηρούμε σήμερα, είναι αυτό που και η διεθνής βιβλιογραφία αναφέρει ως την εποχή της μετα-αλήθειας. Η μετα-αλήθεια είναι στην πραγματικότητα η ώσμωση, ένα θολό τοπίο μεταξύ πραγματικότητας και συναισθήματος, έτσι ώστε όλοι να αντιλαμβάνονται το κάθε γεγονός, όχι στην απολυτότητά του, στην πραγματικότητά του, αλλά να το βιώνουν ως συναίσθημα. Δυστυχώς, η σύγχρονη πληροφορία, η σύγχρονη χειραγώγηση, γίνεται κυρίως με μια επιχείρηση να υποταχθεί η εικόνα στο συναίσθημα. Πολλές φορές δηλαδή, βλέπουμε τη χρήση παιδιών, για παράδειγμα, έτσι ώστε να δημιουργήσει μια μείζονα κρίση, μια και αναφερόμαστε στα ζητήματα διεθνών κρίσεων.
Πόσες φορές δεν έχουμε δει περιπτώσεις ειδήσεων, οι οποίες περιλαμβάνουν και εικόνα. Η τεχνητή νοημοσύνη πλέον δεν ελέγχεται για την ακρίβειά της, παρά μόνο μετά από πάρα πολύ σύνθετη ενέργεια. Πόσες φορές δεν έχουμε δει παραστάσεις και ειδήσεις που χρησιμοποιούν ακριβώς μικρά παιδιά, έτσι ώστε να διεγείρουν το συναίσθημα σε βάρος πολιτών, σε βάρος κρατών, σε βάρος λαών;
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, αυτό που περιγράφετε μου γεννά και ένα ερώτημα, το οποίο το έχω πραγματικά απορία: θα μπορούσαν τα fake news και αυτό το είδος της παραπληροφόρησης να αποτελέσει - αν δεν αποτελεί ήδη, αυτό το βάζω ως αστερίσκο - μια μορφή υβριδικού πολέμου στο μέλλον; Δηλαδή, ουσιαστικά, να εντάξουμε τα fake news και την παραπληροφόρηση στις επίσημες - το βάζω σε εισαγωγικά - απειλές;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Αυτή τη στιγμή λογίζεται ως καταγεγραμμένη, ως τέταρτη παγκόσμια απειλή, σε όλες τις διεθνείς μετρήσεις.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Άρα είναι ήδη απειλή.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Είναι ήδη απειλή τις μέρες που ζούμε και έχει μια απολύτως ανοδική τάση στη δυνατότητα και επιδραστικότητά της, μετά από τις ένοπλες συγκρούσεις και άλλες μορφές υβριδικών απειλών. Στην τέταρτη θέση της πραγματικής απειλής και μετά από την κλιματική κρίση, στην τέταρτη θέση μεταξύ όλων των απειλών που μαστίζουν σήμερα την ανθρωπότητα, είναι η παραπληροφόρηση.
Πρέπει να αντιληφθούμε ότι η παραπληροφόρηση είναι το μέσο εκείνο, το οποίο είναι αδύνατον ποτέ να καταπολεμηθεί. Όπως είπα προηγουμένως, είναι χαμηλού κόστους και άμεσου χρόνου. Δεν είναι δυνατόν κανένας να μπορέσει να το χτυπήσει με τέτοια μέσα, τα οποία να είναι αποτελεσματικά.
Θέλω να σας πω το εξής, αν μου επιτρέπετε. Σκεφτόμουν τώρα που ερχόμουν διαβάζοντας τον τίτλο της σημερινής εκδήλωσης «Αλήθεια». Το «αλήθεια», όπως γνωρίζετε, ετυμολογικά προκύπτει από το στερητικό «α» και από τη λήθη, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι είναι το πραγματικό εκείνο γεγονός, το οποίο δεν υποτάσσεται στη λήθη, παραμένει δηλαδή στην αιωνιότητα ως πραγματικό, οντολογικό συγκείμενο. Δυστυχώς, σήμερα, το πραγματικό γεγονός δεν έχει αυθυπαρξία. Εάν δηλαδή, οποιοσδήποτε επιχειρήσει να απομειώσει την απολυτότητα του γεγονότος, είναι βέβαιο ότι θα τα καταφέρει, και θα τα καταφέρει με έναν απολύτως αποτελεσματικό τρόπο. Άρα, στην εποχή αυτής της μετα-αλήθειας υπάρχουν περιστατικά, τα οποία ξεχνιούνται, και ξεχνιούνται εύκολα.
Κάνω καμιά φορά την παράσταση, την έκανα παλαιότερα στους φοιτητές μου, ότι στην πραγματικότητα αυτό το οποίο βιώνουμε σήμερα στην κοινωνία της πληροφορίας, που έχει όλα τα καλά του κόσμου, αλλά έχει και αυτά τα κακά που συζητάμε σήμερα, ότι η πραγματικότητα δεν είναι πλέον ένας καθαρός πίνακας, ο οποίος είναι ο κλασικός πίνακας της Αναγέννησης. Είναι ένας καθαρά ιμπρεσιονιστικός πίνακας, χωρίς ακραίες γραμμές, με απόλυτα θολά πεδία, έτσι ώστε κανείς να μην μπορεί να ξεχωρίσει πού βρίσκεται η κάθε άκρη της πραγματικότητας. Σε αυτή λοιπόν τη μικρή δυστοπία, την οποία πληρώνουμε όλοι ως τίμημα της εποχής της τεχνολογίας, θα πρέπει να έχουμε μια οικουμενική παιδευτική αντίδραση.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, έχουμε έναν πόλεμο σε εξέλιξη. Δεν ξέρω αν η ερώτηση έχει συγκεκριμένη απάντηση, αλλά αν μπορούσαμε να πούμε αυτή τη στιγμή, το 2026, με τον συγκεκριμένο πόλεμο σε εξέλιξη, τι ποσοστό του πολέμου επηρεάζεται από τα fake news; Θα είχατε μια απάντηση σε αυτό το ερώτημα;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Νομίζω ότι επηρεάζει πάρα πολύ την παράσταση του πολέμου σε όλο τον κόσμο. Εάν αυτήν τη στιγμή δούμε τι συμβαίνει, τις αντιδράσεις του υπόλοιπου κόσμου, - και δεν μιλώ μόνο για τις εμπόλεμες χώρες - μιλώ και για τις χώρες, οι οποίες βρίσκονται πέριξ του εμπόλεμου, θα δούμε ότι η συλλογική συνείδηση διαμορφώνεται κυρίως με βάση τις πληροφορίες, οι οποίες διακινούνται μέσω του διαδικτύου και ειδικά, μέσω των κοινωνικών δικτύων.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Οι οποίες είναι και σε ένα ποσοστό ψευδείς…
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Οι οποίες σε ένα σημαντικό ποσοστό είναι μη ακέραιες.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Επί τις % έχουμε εικόνα πόσο μπορεί να είναι αυτό;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Προσέξτε ποια είναι η ιδιαιτερότητα του πράγματος. Ότι η είδηση ως είδηση, δηλαδή το νέο, το οποίο θα κυκλοφορήσει μέσω κοινωνικού δικτύου, έχει μια μοναδική αξία, αλλά έχει και μια πολλαπλασιαστική αξία. Η είδηση, η οποία θα αναφέρει ένα αξιόπιστο μέσο, έχει μοναδική αξία. Η είδηση όμως, η οποία θα είναι ψευδής και θα μεταφερθεί μέσω αλγορίθμων πολλαπλασιαστικά, έχει αξία, η οποία είναι γεωμετρικά ανεβασμένη. Άρα, μία είδηση εξαρτάται από τον τρόπο, με τον οποίο θα μεταφερθεί. Και επειδή συνήθως εκείνοι, οι οποίοι επιδιώκουν συστημικά να μπορέσουν να μεταφέρουν πολλαπλασιαστικά την πληροφορία, το επιτυγχάνουν με τα μέσα αυτά, δυστυχώς η ψευδής πληροφορία έχει απείρως πιο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα από την αληθή.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, είπατε πριν για μηχανισμό, κατόπιν του δικού μου ερωτήματος, ο οποίος θα μπορεί να ελέγχει, να τσεκάρει ψευδείς ειδήσεις και με κάποιο τρόπο να τις σταματάει, αν κατάλαβα καλά, και εδώ γεννάται ένα άλλο ερώτημα, το οποίο νομίζω ότι θα το αντιμετωπίσουμε, αργά η γρήγορα. Πού τελειώνει ο έλεγχος και ξεκινάει το δικαίωμα έκφρασης; Και τι συζήτηση μπορεί να δημιουργήσει αυτό το πράγμα; Γιατί καταλαβαίνετε ότι πολύ εύκολα μπορεί αυτό το τσεκάρισμα, αυτός ο έλεγχος, να δημιουργήσει άλλου είδους προβλήματα και την εντύπωση - ζούμε και σε εποχές αρκετά συνωμοσιολογικές - ότι θέλουμε να ελέγξουμε την πληροφορία.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η ελευθερία της έκφρασης αποτελεί τη βάση του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού. Είναι ένα δικαίωμα, το οποίο, στην πραγματικότητα, αναδείχθηκε στην απολυτότητά του. Είναι από τα ελάχιστα δικαιώματα, τα οποία η Δύση και ιδίως, η αμερικανική θεώρηση των πραγμάτων, αντελήφθη ως απόλυτο δικαίωμα, το οποίο δεν επιδέχεται έκπτωση. Πάνω σε αυτό χτίστηκαν οι σύγχρονες δημοκρατίες.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Την φοβάστε όμως αυτή τη συζήτηση; Ότι θα ξεκινήσει κάποια στιγμή; «Μη με σταματάς. Θα λέω ό,τι θέλω γιατί εσύ θέλεις να μου επιβάλεις, με τον κόφτη σου, αυτό το οποίο θέλεις εσύ».
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Εδώ υπάρχουν δύο παράμετροι, οι οποίες είναι κρίσιμες. Η πρώτη παράμετρος είναι ότι ο πιο ασφαλής τρόπος να χαθεί η αλήθεια είναι μέσα σε μια θάλασσα πληροφορίας. Και το δεύτερο, είναι ότι οι μηχανισμοί χειραγώγησης της αλήθειας έχουν πολύ μεγαλύτερη δύναμη από την αλήθεια καθαυτή. Άρα εκείνο, το οποίο πρέπει, κατά την άποψή μου, να φροντίσουμε, είναι όχι να ελέγξουμε τη ροή της πληροφορίας. Εδώ το πραγματικό ξεπερνάει το νομικό.
Εάν κάποιος επιχειρήσει να διαμορφώσει ρυθμιστικά ένα πλαίσιο για τον έλεγχο της αλήθειας, θα αποτύχει. Γιατί θα αποτύχει; Διότι το πραγματικό, δηλαδή η τεχνολογία, είναι σε τέτοιο βαθμό πέρα και πάνω από τον νόμο, που δεν μπορεί ο νόμος να την αντιμετωπίσει. Τι μπορούμε να κάνουμε; Μπορούμε να αντιτάξουμε την αλήθεια, αυτό το οποίο εμείς ονομάζουμε Δημόσια Διπλωματία, δηλαδή η εικόνα της αλήθειας, να μπορεί να αντιπαρατεθεί και μάλιστα αποτελεσματικά απέναντι στο οποιοδήποτε ψεύδος και κυρίως η πραγματική καλλιέργεια της αξίας της αλήθειας. Διότι, στο τέλος της ημέρας, η αλήθεια δεν είναι απλώς ένα χαρακτηριστικό το οποίο προσιδιάζει με τη δημοκρατία ή την ελευθερία. Η αλήθεια είναι συνθήκη για την πραγματική συμβίωση μεταξύ των ανθρώπων.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Απαντήσατε διπλωματικά ως καλός Υπουργός Εξωτερικών και το δέχομαι γιατί ήταν διπλωματική απάντηση. Εσείς, ως ΥΠΕΞ, έχετε αντιμετωπίσει, κύριε Υπουργέ, ψευδή είδηση που σας ανησύχησε, που χτύπησε καμπανάκια;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Κάθε μέρα τις αντιμετωπίζω.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Που να αφορά τη χώρα μας;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Που να αφορά τη χώρα μας, κάθε μέρα. Κάθε μέρα υπάρχουν ψευδείς ειδήσεις, οι οποίες αναφέρονται σε πραγματικά περιστατικά. Προσέξτε, θα ήθελα να κάνω τη διάκριση, διότι και για λόγους ακαδημαϊκής ακεραιότητας νομίζω είναι αναγκαίο να το πράξω.
Διαχωρίζω την κριτική, η οποία μπορεί και πρέπει να γίνεται, ιδίως σε βάρος και κατά δημοσίων προσώπων. Όλα τα δημόσια πρόσωπα, τα οποία εκτίθενται, οφείλουν να έχουν ένα υψηλό επίπεδο ανεκτικότητας απέναντι στην κριτική και είναι άλλο το ζήτημα της αλήθειας, των πραγματικών περιστατικών. Τα πραγματικά περιστατικά, επειδή ακριβώς έχουν μια διάσταση, η οποία είναι οντολογική, δεν μπορεί να διαστρεβλώνονται. Μπορείς να κάνεις όση κριτική θέλεις. Τα πραγματικά όμως, θα πρέπει να τα δεχόμαστε όλοι. Δυστυχώς, αυτού του τύπου η ώσμωση μεταξύ πραγματικού και κριτικής είναι που μας δημιουργεί το πρόβλημα. Και για κάθε χώρα, σήμερα που μιλάμε, για κάθε χώρα, ο κίνδυνος από την παραπληροφόρηση - και δεν μιλώ μόνο για τη δημόσια εικόνα - μιλώ και για τη διείσδυση, η οποία μπορεί να γίνεται από ξένες χώρες για την άσκηση επιρροής και, υπό μία έννοια, να εμφανίζεται με μανδύα δημοκρατικό, δηλαδή, να μπορεί να επηρεάσει τη συνείδηση των πολιτών, έτσι ώστε στην πραγματικότητα να διεισδύσει στο συλλογικό υποσυνείδητο. Και επειδή αυτή τη στιγμή βιώνουμε τεκτονικές αναταράξεις, τεκτονικές αλλαγές στη διεθνή αρχιτεκτονική και ειδικώς, ασφαλείας, εκείνο που θα ήθελα να αναδείξουμε είναι ότι θα πρέπει όλοι να είμαστε σε εγρήγορση. Πρέπει ουσιαστικά η επιβεβαίωση της όποιας πληροφορίας να γίνει η δεύτερη φύση μας σε όσους ασχολούμαστε με τα δημόσια πράγματα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, τελευταία ερώτηση και κλείνουμε γιατί δεν μπορούμε να μη σχολιάσουμε αυτό που απασχολεί όλους μας, τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Εκτίμηση πιθανής διάρκειας αυτού του πολέμου υπάρχει;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Αντιλαμβάνεστε όλοι ότι αν έκανα μια εκτίμηση θα είχα αναχθεί στον χώρο της μεταφυσικής, διότι δεν υπάρχει τίποτα το οποίο να είναι πιο προβλέψιμο σήμερα από το απρόβλεπτο. Εκείνο το οποίο κάνουμε, είναι να μπορούμε να έχουμε όλα τα δυνατά υποθετικά σενάρια για οποιαδήποτε εξέλιξη υπάρχει. Πάντως, οφείλω να διαβάσω λίγο πέρα από εκείνα, τα οποία είναι προφανή και να δω ότι υπάρχει μια ελπίδα να μπορέσει να υπάρξει αποκλιμάκωση της κρίσης και της έντασης. Αντιλαμβανόμαστε ότι για τις εμπλεκόμενες χώρες, που ήδη υφίστανται ένα τεράστιο τίμημα, ακόμη και σε ανθρώπινες ζωές, αλλά και σε διάβρωση του κοινωνικού ιστού, είναι πολύ σημαντικές οι συνέπειες. Αλλά οι συνέπειες είναι πλέον ορατές και σε όλο τον κόσμο και θα έχουν πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα και για την οικονομία και για την τυχόν μετανάστευση και για τα γεωπολιτικά. Αισθάνομαι ότι ίσως βρισκόμαστε σε μια φάση σχετικής αποκλιμάκωσης. Δεν περιμένω ότι από τη μία μέρα στην άλλη θα σταματήσουν οι εχθροπραξίες και θα καθίσουμε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Αισθάνομαι όμως, ότι υπάρχει όλο και περισσότερο μια γενική κατανόηση ότι ο πόλεμος αυτός δεν θα έχει νικητές.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Το αποτύπωμα του πολέμου θα είναι ανεξίτηλο ή θεωρείτε ότι μπορεί να κλείσει -και με αυτό κλείνουμε - η πληγή, όταν ολοκληρωθεί, με τον τρόπο που θα ολοκληρωθεί.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η ευρύτερη Μέση Ανατολή είναι ένα πεδίο, το οποίο επί αιώνες βρίσκεται σε διαρκή αναταραχή. Είναι μια χαίνουσα πληγή και νομίζω ότι ως τέτοια οφείλουμε να την αντιλαμβανόμαστε. Εγώ εκείνο το οποίο θέλω να πω είναι ότι η όποια συνθήκη τερματισμού του πολέμου, η όποια συνθήκη για το μέλλον της ευρύτερης περιοχής θα πρέπει πρώτα και πάνω απ’ όλα να έχει τον χαρακτήρα του βιώσιμου. Και για να είναι μία συνθήκη ειρήνης βιώσιμη, δεν θα πρέπει να έχει ταπεινωμένους λαούς. Θα πρέπει μέσα από αυτήν την πραγματικά εξαιρετικά αρνητική κατάσταση, τη δυστοπική κατάσταση, να μπορέσουν όλοι οι λαοί της ευρύτερης περιοχής να βγουν, αν μη τι άλλο, με ένα καλύτερο επίπεδο ασφαλείας, να μπορέσουν να συνυπάρξουν αρμονικά. Διότι, όπως μας έχει διδάξει η ιστορία, οι ταπεινωτικές συνθήκες είναι μόνο εφήμερες.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, ευχαριστώ πολύ.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Σας ευχαριστώ πάρα πολύ.
