Ανδρέας Μπελεγρής Η θρονική εορτή του Αγίου Ανδρέα, που αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς της οικουμενικής ορθοδοξίας, φέτος μετατράπηκε σε γεγονός διεθνούς εμβέλειας — όχι μόνο για τους θρησκευτικούς δεσμούς των Εκκλησιών, αλλά και για την ευρύτερη θέση του Οικουμενικού Πατριαρχείου στον γεωπολιτικό διάλογο.
Η κοινή παρουσία του Πατριάρχη Βαρθολομαίου και του Πάπα, μπροστά σε ιεράρχες, διπλωμάτες και εκπροσώπους από πολλές χριστιανικές παραδόσεις, έστειλε ένα μήνυμα που ξεπερνά τη θεολογική συζήτηση: το Φανάρι αξιοποιεί κάθε ευκαιρία για να ενισχύσει το κύρος του τόσο εντός της Τουρκίας όσο και στη διεθνή σκηνή. Σε μια χώρα όπου οι χριστιανικές κοινότητες παραμένουν αριθμητικά μικρές και υπό πίεση, το να φιλοξενεί το σημαντικότερο πρόσωπο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας αποτελεί καθαρό δείγμα αναγνώρισης του θεσμικού του ρόλου.
Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος επέλεξε, στην ομιλία του, να δώσει έμφαση στην έννοια της ενότητας σε έναν κόσμο που δοκιμάζεται από συγκρούσεις και ανταγωνισμούς. Με αναφορά στον πόλεμο στην Ουκρανία, μίλησε για την ευθύνη των Εκκλησιών να μη γίνονται θεατές της βίας. Η τοποθέτηση αυτή δεν είναι μόνο θεολογική· είναι και βαθιά πολιτική, καθώς το Πατριαρχείο εξακολουθεί να δέχεται πιέσεις από τη Μόσχα για την αναγνώριση της Αυτοκεφαλίας της Ουκρανικής Εκκλησίας. Η στάση του Φαναρίου παρουσιάζεται έτσι ως μια φωνή που επιμένει στη διεθνή νομιμότητα και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Από την πλευρά του, ο Πάπας Λέων υπογράμμισε ότι η πορεία προς την πλήρη συμφιλίωση Ρώμης και Κωνσταντινούπολης παραμένει δύσκολη, αλλά απαραίτητη. Ο κοινός αγιασμός των πιστών και η δημόσια δήλωση ότι οι Εκκλησίες πρέπει να παραμείνουν "αδέλφια" λειτουργούν ως ηθελημένη υπέρβαση παλαιών ρηγμάτων. Αυτές οι εικόνες – οιδύο προκαθήμενοι να ευλογούν από τον εξώστη του Πατριαρχείου – γίνονται ταυτόχρονα και εικόνες διεθνούς πολιτικής. Προβάλλουν ένα Φανάρι δραστήριο, ανοιχτό στον διάλογο και αναγνωρισμένο από κορυφαίους θεσμικούς παράγοντες της παγκόσμιας χριστιανοσύνης.
Την ίδια στιγμή, η επίσκεψη του Πάπα στις άλλες χριστιανικές κοινότητες της Κωνσταντινούπολης – και ιδιαίτερα στην Αρμενική Αποστολική Εκκλησία – ενισχύει το μήνυμα συνοχής των μη μουσουλμανικών μειονοτήτων της Τουρκίας. Οι αναφορές του Αρμένιου Πατριάρχη στις προκλήσεις των χριστιανών της Μέσης Ανατολής και η κεντρική του ιδέα ότι «η ενότητα είναι όρος επιβίωσης» αποκτούν ειδικό βάρος σε μια περιοχή που πλήττεται από πολέμους, εθνικισμούς και δημογραφική αιμορραγία.
Ο συνδυασμός όλων αυτών των στιγμών συνθέτει μια μεγαλύτερη εικόνα: το Οικουμενικό Πατριαρχείο εμφανίζεται ως θεσμός που, παρά τις δυσκολίες, πατά γερά στο διεθνές του αποτύπωμα. Σε μια εποχή πολυπολικότητας και εύθραυστων ισορροπιών, λειτουργεί ως σταθερός δίαυλος επικοινωνίας – ένα σημείο συνάντησης ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση, ανάμεσα σε ιστορικές παραδόσεις και σύγχρονες ανάγκες.
Η επίσκεψη του Πάπα λοιπόν δεν ήταν απλώς ένας εορτασμός. Ήταν μια υπενθύμιση ότι το Φανάρι, ακόμη κι ως μικρή κοινότητα, παραμένει μεγάλο μέγεθος στην παγκόσμια σκηνή· ένας θεσμός που εξακολουθεί να επηρεάζει, να συνομιλεί και να νοηματοδοτεί την εποχή του.
