Δημόσιοι υπάλληλοι: Οι αλλαγές που τίθενται σε ισχύ και οι αυστηρότερες κυρώσεις

Με το ημερολόγιο να έχει μόλις γυρίσει, το Δημόσιο περνά σε μια νέα φάση αυξημένης πειθαρχικής αυστηρότητας. Από την 1η Ιανουαρίου 2026 εφαρμόζεται ένα πλήρως αναμορφωμένο πειθαρχικό πλαίσιο, που επεκτείνει τις ευθύνες των δημοσίων υπαλλήλων και σκληραίνει αισθητά τις κυρώσεις για παραβάσεις υπηρεσιακού καθήκοντος.

Ο νόμος 5225/2025 επαναπροσδιορίζει σε βάθος το καθεστώς πειθαρχικής ευθύνης, διευρύνοντας τόσο τον κατάλογο των παραπτωμάτων όσο και τις περιπτώσεις που μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και σε απόλυση. Στόχος είναι η αυστηρότερη εποπτεία της διοικητικής λειτουργίας και η ενίσχυση της λογοδοσίας σε όλα τα επίπεδα.

Στο νέο πλέγμα παραπτωμάτων εντάσσονται πράξεις και παραλείψεις που μέχρι σήμερα αντιμετωπίζονταν αποσπασματικά ή μέσω ειδικών διατάξεων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η μη δήλωση σύγκρουσης συμφερόντων, κάθε μορφή βίας ή παρενόχλησης στον χώρο εργασίας, η καθυστέρηση στην έκδοση πράξεων έκπτωσης από την υπηρεσία, αλλά και η συμμετοχή υπαλλήλου σε εταιρείες ή δραστηριότητες ασυμβίβαστες με την ιδιότητά του.

Τι αλλάζει στην αξιολόγηση
Η άρνηση συμμετοχής στη διαδικασία αξιολόγησης αναγνωρίζεται πλέον ως αυτοτελές πειθαρχικό παράπτωμα, είτε αφορά τον ρόλο του αξιολογητή είτε του αξιολογούμενου. Η πρώτη παράβαση τιμωρείται με πρόστιμο ίσο με αποδοχές δύο μηνών, ενώ η επανάληψη της άρνησης σε δύο συνεχόμενους κύκλους αξιολόγησης οδηγεί σε οριστική παύση από την υπηρεσία.

Οι ρυθμίσεις του νέου πειθαρχικού αφορούν το σύνολο των υπαλλήλων του Δημοσίου, των ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού, καθώς και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου.

Ειδικές προβλέψεις για τους δήμους
Για τους δημοτικούς υπαλλήλους θεσπίζονται ειδικά πειθαρχικά παραπτώματα, όπως η άρνηση χρήσης των μέσων ατομικής προστασίας που παρέχει η υπηρεσία και η μη συμμετοχή στον προβλεπόμενο προληπτικό ιατρικό έλεγχο. Παράλληλα, σοβαρή παράβαση καθήκοντος για τη διοίκηση του δήμου θεωρείται η μη χορήγηση των απαιτούμενων μέσων προστασίας στους εργαζομένους.

Για το ένστολο προσωπικό της δημοτικής αστυνομίας, πειθαρχικό παράπτωμα συνιστά και η άρνηση χρήσης της στολής ή του διακριτικού σήματος κατά την εκτέλεση των καθηκόντων.

Νέο «οπλοστάσιο» ποινών
Στο ισχύον πειθαρχικό σύστημα προστίθενται τρεις νέες κυρώσεις: η στέρηση μισθολογικού κλιμακίου για διάστημα από ένα έως πέντε έτη, η αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων και η απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου, προσωρινά ή κατ’ αναπλήρωση, για έως πέντε έτη.

Το πλήρες φάσμα των πειθαρχικών ποινών, σε κλιμακούμενη βαρύτητα, ξεκινά από την έγγραφη επίπληξη και φτάνει έως την οριστική παύση, περιλαμβάνοντας πρόστιμα έως 12 μηνών αποδοχών, στέρηση προαγωγής, υποβιβασμό βαθμού και προσωρινή παύση χωρίς αποδοχές.

Αυξημένα όρια κυρώσεων
Ο νόμος αυξάνει σε ορισμένες περιπτώσεις και τα ανώτατα όρια ποινών που μπορούν να επιβάλουν τα πειθαρχικά όργανα. Ενδεικτικά, το ανώτατο πρόστιμο που μπορεί να επιβάλει υπουργός αυξάνεται από τρεις σε πέντε μήνες αποδοχών.

Για πρώτη φορά εισάγεται ο θεσμός της πειθαρχικής συνδιαλλαγής. Ο ελεγχόμενος υπάλληλος μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να ζητήσει ευνοϊκότερη μεταχείριση, εφόσον το παράπτωμα δεν επισύρει οριστική παύση και δεν έχει προκληθεί οικονομική ζημία ή αυτή έχει αποκατασταθεί πλήρως.

Νέο Πειθαρχικό Συμβούλιο με 60 δικαστές
Από το 2026 αναλαμβάνει δράση το Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα, αποτελούμενο από 60 δικαστές του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους. Θα λειτουργεί σε τριμελή και πενταμελή κλιμάκια, ενώ ειδικό πενταμελές όργανο θα χειρίζεται υποθέσεις ιδιαίτερης βαρύτητας που προκαλούν έντονο δημόσιο ενδιαφέρον.

Με το νέο σύστημα, η πειθαρχική δικαιοσύνη στο Δημόσιο αποκτά ενιαία και τυποποιημένη μορφή, με έμφαση στη διαφάνεια, την αντικειμενικότητα και —κυρίως— την ταχύτερη έκδοση αποφάσεων, που στο παρελθόν καθυστερούσαν ακόμη και πέντε χρόνια.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, εκκρεμούν 3.360 ένορκες διοικητικές εξετάσεις και πάνω από 5.900 πειθαρχικές υποθέσεις υπαλλήλων. Τα υφιστάμενα πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια πειθαρχικά συμβούλια καταργούνται από τις αρχές του 2027 και έχουν προθεσμία έως το τέλος του 2026 να ολοκληρώσουν όλες τις υποθέσεις που εκκρεμούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025.

newmoney.gr