Newsroom Ετος μετασχηματισμού του Δημοσίου αναδεικνύεται το 2026. Η αρχή έγινε ήδη με δύο πιστοποιητικά (γέννησης και οικογενειακής κατάστασης) που εκδίδονται ή αναζητούνται αυτόματα μέσω gov.gr χωρίς ο πολίτης να χρειάζεται να επισκεφτεί οποιαδήποτε υπηρεσία.
Με το νέο νομοσχέδιο Χατζηδάκη που θα τεθεί σύντομα σε δημόσια διαβούλευση, η λογική της «υπεύθυνης δήλωσης αντί πιστοποιητικού» επεκτείνεται και σε τουλάχιστον 11 ακόμη κατηγορίες εγγράφων.
Το νομοσχέδιο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο για «κράτος πιο φιλικό προς τον πολίτη» που έρχονται μέσα στο έτος και αφορούν την κατάργηση δικαιολογητικών, τη διαχείριση αιτημάτων ή καταγγελιών, αλλά και την ακίνητη ιδιοκτησία.
Για όλα αυτά, η Ιστορία έχει αποδείξει ότι το τίμημα της ελληνικής γραφειοκρατίας για τη χώρα ήταν και παραμένει βαρύ σε εργατοώρες που χάνονται, σε συναλλαγές που καθυστερούν ή ακυρώνονται και σε αυξημένο κόστος συμμόρφωσης.
Αν η ίδια λογική εφαρμοστεί σε όλες τις κατηγορίες εγγράφων και διαδικασιών που απαιτούνται σήμερα, το δυνητικό κέρδος σε εργατοώρες και μειωμένο κόστος συμμόρφωσης θα ανέρχεται σε δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, με βάση τις μελέτες.
Η μαύρη λίστα της γραφειοκρατίας
Η παρέμβαση Χατζηδάκη εστιάζει σε 11 πεδία που αποτελούσαν μέχρι σήμερα τον πυρήνα της καθημερινής ταλαιπωρίας. Πλέον η υποβολή μιας υπεύθυνης δήλωσης θα αρκεί για την άμεση έκδοση διοικητικών πράξεων. Εκτός από τα πιστοποιητικά γέννησης και οικογενειακής κατάστασης, από φέτος περνούν στο αρχείο ή αυτοματοποιούνται πλήρως 11 ακόμα δικαιολογητικά:
-Πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών
- Πιστοποιητικό ιθαγένειας
- Ολες οι ληξιαρχικές πράξεις: γάμου, συμφώνου συμβίωσης, γέννησης, θανάτου
-Τίτλοι σπουδών και πτυχία (μέσω του Εθνικού Ψηφιακού Αποθετηρίου)
- Ενιαία βεβαίωση φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας
- Πιστοποιητικά Κτηματολογίου
-Πιστοποιητικά Στρατολογίας
-Πιστοποιητικά οχημάτων
Ωσπου να αυτοματοποιηθούν πλήρως όλα, θα αρκεί μια υπεύθυνη δήλωση του πολίτη. Ωστόσο τίθενται και δικλίδες ασφαλείας: για όσους έχουν καταδικαστεί στο παρελθόν για ψευδή δήλωση, η δυνατότητα αυτή δεν θα ισχύει. Ο έλεγχος θα γίνεται μέσω διασύνδεσης με το Ποινικό Μητρώο.
Μια μεταρρύθμιση αξίας 3,4 δισ. τον χρόνο
Ο λογαριασμός που πληρώνει η χώρα για τη γραφειοκρατία είναι τεράστιος. Ερευνα του ΟΟΣΑ για την Ελλάδα (το 2014) εντόπιζε διοικητικά βάρη ύψους 3,28 δισ. ευρώ και διοικητικό κόστος 4,08 δισ. ευρώ ετησίως σε μόλις 13 τομείς κανονιστικής επιβάρυνσης. Στην ίδια έκθεση προβλεπόταν μείωση του διοικητικού κόστους κατά 25%, κάτι που δεν έχει επιτευχθεί όμως ακόμα, σχεδόν 12 χρόνια μετά.
Παρότι η ψηφιοποίηση των τελευταίων ετών έχει μειώσει το κόστος αυτό, το βαθύ κράτος της διαλειτουργικότητας μεταξύ υπηρεσιών αποδείχθηκε το τελευταίο οχυρό της γραφειοκρατίας.
Από τη μεριά του, ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ) έχει επισημάνει επανειλημμένα το υψηλό κανονιστικό κόστος που συμπιέζει την επιχειρηματικότητα σε όλα τα στάδια, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Με βάση το Standard Cost Model (SCM) που υιοθετεί ο ΣΕΒ στις πρόσφατες εκθέσεις του για τον ψηφιακό μετασχηματισμό, μια στοχευμένη μείωση διοικητικών βαρών κατά 25% μπορεί να επιφέρει μόνιμη αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,4% (περίπου 3,4 δισ. ευρώ).
Η λογική είναι απλή: η κατάργηση της «προληπτικής» προσκόμισης εγγράφων απελευθερώνει πάνω από 20 εκατομμύρια εργατοώρες ετησίως, σύμφωνα με στοιχεία επεξεργασίας από το gov.gr (2023-2024). Ενώ, όπως επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Better Regulation Toolbox), ο χρόνος που εξοικονομείται από πολίτες και υπαλλήλους μετατρέπεται σε ψηφιακό μέρισμα που επανεπενδύεται σε παραγωγικότητα που έχει ανάγκη η χώρα.
Και σε όρους… τσέπης, όμως, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, το κόστος μιας φυσικής συναλλαγής (μετακίνηση, εκτύπωση, αναμονή) υπολογίζεται στα 15-20 ευρώ έναντι μόλις 0,10 ευρώ της αντίστοιχης ψηφιακής.
Τα επόμενα βήματα
Παράλληλα με το νομοσχέδιο Χατζηδάκη, η κυβέρνηση προχωρά στην απλούστευση ή κατάργηση χιλιάδων διαδικασιών μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας «Μίτος», που με τη συνδρομή της Τεχνητής Νοημοσύνης έχει καταγράψει σε τέσσερα χρόνια 4.050 διαδικασίες στην επαφή πολιτών και επιχειρήσεων με το Δημόσιο.
Από αυτές έχουν επιλεγεί 400 ως πιο σημαντικές και θα προχωρήσει η απλούστευσή τους σε άμεση προτεραιότητα. Επίσης, αναμένεται νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης για την απλοποίηση των αδειοδοτήσεων της βιομηχανίας, την εισαγωγή ψηφιακής κάρτας εργασίας στο Δημόσιο και τη μεταρρύθμιση στον ΟΣΕ.
Από φέτος, επίσης, μια νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα θα επιτρέπει στον πολίτη να βλέπει την πορεία της υπόθεσής του, τον αρμόδιο υπάλληλο και την εκτίμηση για τον χρόνο διεκπεραίωσής της.
Παράλληλα, κάθε εγκύκλιος θα αναρτάται υποχρεωτικά στην ιστοσελίδα του αρμόδιου φορέα -αν δεν αναρτάται, δεν θα ισχύει- ενώ καθιερώνεται εξάμηνη προθεσμία συμμόρφωσης της Διοίκησης προς τις δικαστικές αποφάσεις.
Το ζητούμενο πλέον δεν είναι αν η κατεύθυνση είναι σωστή -η απάντηση είναι προφανής, άλλωστε-, αλλά αν η εφαρμογή θα ακολουθήσει την ταχύτητα που περιμένουν οι πολίτες.
