Newsroom Όλοι ανήκουν στη Νέα Δημοκρατία, γεγονός που προσδίδει στην υπόθεση έντονη πολιτική βαρύτητα. Ωστόσο, από τα στοιχεία που προκύπτουν, υπάρχει σαφής διαβάθμιση πολιτικής αλλά, κυρίως, ποινικής ευθύνης. Για παράδειγμα, δύο πρώην υπουργοί φέρονται να έχουν άμεση εμπλοκή, ασκώντας πιέσεις για τα κονδύλια του ΟΠΕΚΕΠΕ, άλλοι αρκούνται σε «ρουσφετολογικού» χαρακτήρα προσεγγίσεις και παραινέσεις και άλλοι έχουν εντελώς έμμεση εμπλοκή, με επίκληση του ονόματός τους από τρίτους. Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η άρση ασυλίας δεν σημαίνει απαραιτήτως και ενοχή. Άλλωστε από το 2019 έχει αρθεί η ασυλία 90 περίπου βουλευτών, για πλείστες όσες υποθέσεις, χωρίς να προκύψει τελικώς κάποιο επιβαρυντικό στοιχείο.
Σε κάθε περίπτωση, το μέγαρο Μαξίμου μιλά για «σοβαρή εξέλιξη» και επιλέγει στάση αναμονής έως ότου έχει πλήρη εικόνα των στοιχείων. «Οποιαδήποτε κρίση, δεν μπορεί να βασίζεται σε δημοσιογραφικές πληροφορίες» λένε κυβερνητικές πηγές. Όταν το μέγαρο Μαξίμου ενημερωθεί για το σύνολο της δικογραφίας και την εμπλοκή του κάθε προσώπου ξεχωριστά, πιθανόν να αποφασίσει να ακολουθήσει την ίδια πρακτική που είχε εφαρμόσει στην πρώτη δικογραφία όταν και είχαν οδηγηθεί σε παραίτηση ο τότε υπουργός Μετανάστευσης Μάκης Βορίδης και τρεις υφυπουργοί (Τάσος Χατζηβασιλείου, Χρήστος Μπουκώρος, Διονύσης Σταμενίτης), των οποίων παρουσιάστηκαν διάλογοι. Σε αυτή την περίπτωση θα αντικατασταθούν οι υπουργοί και οι υφυπουργοί για τους οποίους γίνεται αναφορά στη δικογραφία.
Ποια είναι τα 11 + δύο πολιτικά πρόσωπα στη δικογραφία
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, τα 11+2 πρόσωπα που αναφέρονται στη νέα δικογραφία για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και για τα οποία ζητείται από τη Βουλή η συνέχιση της έρευνας και η άρση ασυλίας τους είναι οι εξής βουλευτές της ΝΔ:
- Κατερίνα Παπακώστα
- Κωσταντίνος Καραμανλής
- Ιωάννης Κεφαλογιάννης
- Παναγιώτης Μηταράκης
- Κωσταντίνος Τσιάρας
- Κωσταντίνος Σκρέκας
- Δημήτριος Βαρτζόπουλος
- Μάξιμος Σενετάκης
- Βασίλειος Βασιλειάδης
- Χρήστος Μπουκώρος
- Θεόφιλος Λεονταρίδης
Επιπλέον, προέκυψαν στοιχεία σχετικά για πιθανή εμπλοκή πρώην υπουργού και υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Σύμφωνα με πληροφορίες, πρόκειται για τους Σπήλιο Λιβάνο και Φωτεινή Αραμπάτζη. Και οι δύο περιπτώσεις εμπίπτουν στο άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών.
Πότε θα διαβιβαστεί στη Βουλή η δικογραφία
Να σημειωθεί πως ο χρόνος διαβίβασης της συμπληρωματικής δικογραφίας στο κοινοβούλιο, αν δηλαδή θα γίνει αύριο Πέμπτη ή την προσεχή Παρασκευή, εξαρτάται από το πότε θα μεταφερθεί από τον Άρειο Πάγο στο Υπουργείο Δικαιοσύνης. Σύμφωνα με πληροφορίες του protothema.gr ο φάκελος δεν είχε παραληφθεί απο το Υπουργείο τουλάχιστον εως σήμερα στις 6 το απόγευμα. Οι ίδιες πηγές σημειώνουν μάλιστα πως το ανώτατο δικαστήριο δεν στέλνει δικογραφίες μετά τις 3 το μεσημέρι κάτι που σημαίνει ότι η σχετική διαδικασία θα γίνει αύριο.
Εάν το Υπουργείο Δικαιοσύνης παραλάβει την συμπληρωματική δικογραφία για τον ΟΠΕΚΕΠΕ το πρωί της Πέμπτης τότε θα χρειαστούν τουλάχιστον 3 - 4 ώρες προκειμένου να διεκπεραιωθούν όλες οι απαραίτητες υπηρεσιακές διαδικασίες έως ότου λάβει την τελική υπογραφή του υπουργού και στην συνέχεια πάρει το δρόμο προς την Βουλή. Εάν όμως καθυστερήσει η δικογραφία θα φτάσει στο κοινοβούλιο την Παρασκευή.
Μαρινάκης: Σοβαρή εξέλιξη, κάθε περίπτωση θα αξιολογηθεί ξεχωριστά
Σημειώνεται ωστόσο πως, όπως έχει ήδη γράψει το protothema.gr, κάθε περίπτωση είναι διαφορετική με το Μέγαρο Μαξίμου να θέλει να εξετάσει κατά περίπτωση πώς θα κινηθεί.
Ενδεικτική είναι η δήλωση του Υφυπουργού παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικού Εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη: «Η σημερινή ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας συνιστά μια σοβαρή εξέλιξη. Αναμένουμε τη διαβίβαση της δικογραφίας στη Βουλή των Ελλήνων, προκειμένου να γίνει αξιολόγηση για κάθε περίπτωση ξεχωριστά».
Δήλωση Παύλου Μαρινάκη
Η δικογραφία αφορά συνολικά 18 πρώην και νυν πολιτικούς
Δεν θεωρείται πάντως τυχαίο ότι η προγραμματισμένη συζήτηση στη Βουλή για το «κράτος δικαίου» αναβλήθηκε και μετατέθηκε για τις 17 Απριλίου, με αρκετούς να συνδέουν την απόφαση αυτή με την αναμενόμενη κατάθεση της δικογραφίας.
Το περιεχόμενο της υπόθεσης δεν περιορίζεται στους 11 εν ενεργεία βουλευτές. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αναφέρεται επίσης σε πέντε πρώην βουλευτές. Συνολικά δηλαδή 18 νυν και πρώην πολιτικούς.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αποτίμηση των στοιχείων. Σύμφωνα με ανεπίσημες πληροφορίες, για δύο βουλευτές, οι οποίοι έχουν διατελέσει μέλη της κυβέρνησης καταγράφονται συνομιλίες που αξιολογούνται ως ιδιαίτερα επιβαρυντικές σε πολιτικό και ποινικό επίπεδο.
Ορισμένες συνομιλίες που έχουν καταγραφεί φέρεται να υποδηλώνουν ενεργή εμπλοκή, με πιέσεις ή σαφείς υποδείξεις σε υψηλούς τόνους προς υπηρεσιακούς παράγοντες για την έκβαση συγκεκριμένων υποθέσεων.
Εκεί εντοπίζεται και η ποινική διάσταση της υπόθεσης, καθώς τέτοιου είδους παρεμβάσεις ενδέχεται να συνδέονται με αδικήματα όπως η υποκίνηση σε παράβαση καθήκοντος ή η συμμετοχή σε διαδικασίες που οδηγούν σε παράνομη εκταμίευση ευρωπαϊκών πόρων.
Αντίθετα, για τους υπόλοιπους δεν προκύπτουν άμεσα ποινικώς επιβαρυντικά στοιχεία. Με βάση τα έως τώρα στοιχεία κινούνται σε ένα γνώριμο κομματικό, αλλά θεσμικά προβληματικό πλαίσιο. Αυτό της πολιτικής διαμεσολάβησης για εξυπηρετήσεις προς τρίτους, που στην πράξη προσεγγίζει τη λογική του «ρουσφετιού» προς ψηφοφόρους κυρίως σε αγροτικούς νομούς από τον… παλιό βαθύ κομματικό και κοινοβουλευτικό μηχανισμό της Νέας Δημοκρατίας
Οι παρεμβάσεις αυτές φαίνεται να σχετίζονται με τη διαχείριση και κατανομή αγροτικών ενισχύσεων. Οι βουλευτές φέρονται να επικοινωνούν με υπηρεσιακά στελέχη ή παράγοντες του ΟΠΕΚΕΠΕ, προκειμένου να διευκολύνουν ή να πληροφορηθούν για συγκεκριμένες υποθέσεις πολιτών ή ομάδων. Αυτό μπορεί να αφορά την επίσπευση διαδικασιών, την αποδοχή αιτήσεων, αλλά όχι οικονομικό ή άλλο όφελος για τους βουλευτές ούτε προτροπή σε παράνομες ενέργειες
Για ένα σημαντικό μέρος των εμπλεκομένων, οι αναφορές είναι ακόμη πιο έμμεσες. Δηλαδή, προκύπτουν μέσα από συνομιλίες τρίτων προσώπων που επικαλούνται πολιτική «στήριξη» ή επιρροή, χωρίς να καταγράφεται άμεση παρέμβαση των ίδιων των βουλευτών. Αυτό δημιουργεί μια διαβάθμιση στην αξιολόγηση των στοιχείων, από απλές πολιτικές εξυπηρετήσεις έως πιθανές ποινικά ελεγκτέες πράξεις.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι πιθανόν να υπήρξε επίσπευση στην αποστολή της δικογραφίας με τα στοιχεία του 2021 (όταν πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ ήταν ο κ. Μελάς), επειδή τα πλημμελήματα που περιλαμβάνει πιθανόν να παραγραφούν αν περάσει πενταετία. Για το ίδιο λόγο εκτιμάται ότι πιθανόν να υπάρχει και δεύτερη δικογραφία από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία η οποία να στηρίζεται στα στοιχεία (επισυνδέσεις κλπ) του 2022 και η οποία θα αποσταλεί στη Βουλή σε επόμενο χρόνο.
Η Βουλή
Η ογκώδης δικογραφία με το πλήθος νέων συνομιλιών και δύο ξεχωριστά αιτήματα που θα αφορούν συνολικά 11+2 πρόσωπα (τα δύο πρόσωπα είναι ο πρώην υπουργός και ο πρώην υφυπουργός αγροτικής ανάπτυξης) που φέρονται να εμπλέκονται αναμένεται να φτάσει στη Βουλή από το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Με τους 5 πρώην βουλευτές (οι οποίοι ήταν μέλη της εθνικής αντιπροσωπείας το 2021, αλλά δεν επανεξελέγησαν στις εθνικές του 2023) η Βουλή δεν θα ασχοληθεί.
Σύμφωνα με πληροφορίες η δικογραφία έχει ήδη διαβιβαστεί από την ευρωπαϊκή εισαγγελία στον Άρειο Πάγο ενώ πιθανότατα θα κατατεθεί αύριο Πέμπτη στο κοινοβούλιο. Παράλληλα, το ενημερωτικό της ευρωπαϊκής εισαγγελίας αν και δεν αποκαλύπτει τα ονόματα των εμπλεκόμενων πολιτικών περιγράφει με σαφήνεια την διαδικασία που θα κληθεί να ακολουθήσει η Βουλή το επόμενο διάστημα. Συγκεκριμένα ο φάκελος της υπόθεσης θα περιλαμβάνει δύο διαφορετικά αιτήματα.
Το πρώτο θα ζητά την άρση ασυλίας 11 εν ενεργεία βουλευτών και θα περιλαμβάνει όλα τα ευρήματα της έρευνας και πιθανές συνομιλίες που έχουν καταγραφεί στο πλαίσιο των νόμιμων επισυνδέσεων το έτος 2021. Το αίτημα με τα στοιχεία θα διαβιβαστεί άμεσα από τον Πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη στον Πρόεδρο της Επιτροπής Δεοντολογίας Γιώργο Γεωργαντά ο οποίος θα βγάλει αντίγραφα του φακέλου προκειμένου να τα μοιράσει στα μέλη της επιτροπής.
Στην Επιτροπή Δεοντολογίας συμμετέχουν απι την ΝΔ οι Μπ. Αθανασίου, Δ Καιρίδης, Π. Καππάτος, Δ. Κούβελας, Μ. Λαζαρίδης, Τ. Μπαρτζώκας, Β/ Υψηλάντης, Μ. Χαρακόπουλος. Από το ΠΑΣΟΚ οι Π. Δουδωνής από τον ΣΥΡΙΖΑ ο Γ. Γαβρήλος από το ΚΚΕ ο Γ. Γκιόκας, από ΝΕΑΡ η Ε. Αχτσιόγλου, την Ελληνική Λύση ο Κ. Χήτας, Νίκη ο Σπ. Τσιρώνης και από Πλεύση Ελευθερίας η Ε. Ρούσσου.
Τα μέλη αφού μελετήσουν τα στοιχεία θα κληθούν να εισηγηθούν προς την Ολομέλεια αν είναι υπέρ ή κατά της άρσης ασυλίας κάθε βουλευτή ξεχωριστά. Η εισήγηση θα δοθεί σε όλους τους βουλευτές ώστε σε ειδική συνεδρίαση της Ολομέλειας να ληφθούν οι τελικές αποφάσεις με φανερή ονομαστική ψηφοφορία. Για την άρση ασυλίας απαιτείται απλή πλειοψηφία επι των παρόντων.
Κατά πάγια πρακτική των τελευταίων ετών η Βουλή εγκρίνει σχεδόν το σύνολο των αντίστοιχων αιτημάτων που διαβιβάζονται από την δικαιοσύνη. Στην προκειμένη περίπτωση ωστόσο ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης ανέφερε ότι θα γίνει “αξιολόγηση για κάθε περίπτωση ξεχωριστά”.
Το δεύτερο αίτημα αφορά την άσκηση δίωξης ενός πρώην υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και ενός υφυπουργού του ίδιου υπουργείου. Από το ενημερωτικό της ευρωπαϊκής εισαγγελίας προκύπτει ότι τα δύο πρόσωπα θήτευσαν στο υπουργείο την ίδια περίοδο. Στην προκειμένη περίπτωση θα ακολουθηθεί η διαδικασία του άρθρου 86 του Συντάγματος.
Το σχετικό μέρος της δικογραφίας δεν θα μοιραστεί σε αντίγραφα προς τα κόμματα. Θα μεταφερθεί σε ειδικό γραφείο του κοινοβουλίου προκειμένου οι βουλευτές να μελετήσουν και να λάβουν γνώση των στοιχείων. Εφόσον διαπιστωθεί η ύπαρξη ισχυρών ενδείξεων τέλεσης των αδικημάτων τότε τουλάχιστον 30 βουλευτές έχουν την δυνατότητα κατάθεσης πρότασης για συγκρότηση προανακριτικής επιτροπής.
Σύμφωνα με τον συσχετισμό δυνάμεων μόνο οι ΚΟ της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ διαθέτουν επαρκή αριθμό βουλευτών για να καταθέσουν αυτοτελώς σχετική πρόταση. Στην συνέχεια ορίζεται συνεδρίαση της Ολομέλειας για την συζήτηση και λήψη απόφασης επι της πρότασης. Η τελική απόφαση λαμβάνεται με μυστική ψηφοφορία η οποία απαιτεί την απόλυτη πλειοψηφία των 151.
Η κυβέρνηση
Η κυβέρνηση από την πλευρά της θα αξιολογήσει «κατά περίπτωση» αν θα συναινέσει στην άρση ασυλίας βουλευτών, ενώ για πρώην υπουργούς θα εξεταστεί αν απαιτείται Προανακριτική ή Εξεταστική Επιτροπή, βάσει του άρθρου 86 του Συντάγματος.
Σε αντίθεση με την προηγούμενη υπόθεση, η νέα δικογραφία φαίνεται να περιλαμβάνει πιο ουσιαστική ποινική αξιολόγηση από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, με αναφορές σε κακουργήματα και πλημμελήματα. Οι αποφάσεις θα βασιστούν στη βαρύτητα των πράξεων, διαχωρίζοντας απλές παρεμβάσεις από πιθανές παράνομες ενέργειες.
Πολιτικά, η υπόθεση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς εμπλέκονται ακόμη και εν ενεργεία υπουργοί. Με δεδομένο ότι στην προηγούμενη δικογραφία είχαν υπάρξει παραιτήσεις (όπως του Μάκη Βορίδη), θεωρείται πιθανό να προκύψουν νέες πολιτικές ανακατατάξεις, εφόσον αποδειχθούν σοβαρές ευθύνες. Καθοριστικός παράγοντας για τις αποφάσεις του πρωθυπουργού θα είναι το αν προκύπτει γνώση ή πρόθεση συμμετοχής σε παράνομες πράξεις από τα εμπλεκόμενα πρόσωπα.
Πάντως δεν αποκλείεται να υπάρξουν διαγραφές ή παραιτήσεις βουλευτών που πιθανόν θα μειώσουν την κοινοβουλευτική δύναμη της κυβερνητικής παράταξης. Πολιτικοί παρατηρητές σημειώνουν μάλιστα ότι αφού η δικογραφία ζητά την άρση της ασυλίας των 11 βουλευτών της ΝΔ, το Μέγαρο Μαξίμου έχει να αντιμετωπίσει μια εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση. Παράδειγμα, θα δεχθεί η κυβέρνηση να στηρίζεται σε βουλευτές που είναι υπό διερεύνηση για διάφορα αδικήματα;
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία
Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, σύμφωνα με την σημερινή ανακοίνωση, αφορά σοβαρά αδικήματα κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως υποκίνηση σε παραβίαση εμπιστοσύνης, ηλεκτρονική απάτη και ψευδείς βεβαιώσεις με στόχο την παράνομη ωφέλεια τρίτων. Οι επίμαχες πράξεις φέρεται να τελέστηκαν το 2021 και συνδέονται με οργανωμένο σχέδιο εκμετάλλευσης γεωργικών κονδυλίων.
Παράλληλα, η υπόθεση αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τα θεσμικά όρια στη διερεύνηση ευθυνών πολιτικών προσώπων. Σύμφωνα με το άρθρο 86 του Συντάγματος, κάθε στοιχείο που αφορά ενδεχόμενες ευθύνες υπουργών διαβιβάζεται υποχρεωτικά στη Βουλή, γεγονός που υποχρεώνει την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να διαχωρίσει τη διαδικασία και περιορίζει τη δυνατότητά της να προχωρήσει ενιαία στην έρευνα.
Σε κάθε περίπτωση, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία υπογραμμίζει ότι δεν θα δοθούν προς το παρόν περισσότερες λεπτομέρειες, ώστε να προστατευθεί η εξέλιξη της έρευνας, ενώ όλοι οι εμπλεκόμενοι θεωρούνται αθώοι μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου. Ωστόσο, το πολιτικό αποτύπωμα της υπόθεσης είναι ήδη βαρύ και αναμένεται να επηρεάσει ουσιαστικά την πολιτική ατζέντα των επόμενων εβδομάδων.
