Newsroom Μεγάλα πλήθη Ιρανών έχουν βγει στους δρόμους της πρωτεύουσας Τεχεράνης και σε πολλές άλλες πόλεις για να ζητήσουν το τέλος της Ισλαμικής Δημοκρατίας – και σε πολλά μέρη την αποκατάσταση της μοναρχίας.
Νέοι και ηλικιωμένοι, πλούσιοι και φτωχοί, Ιρανοί από όλη τη χώρα και από όλα τα κοινωνικά στρώματα εκφράζουν τώρα την οργή τους εναντίον του κληρικού κατεστημένου που τους κυβερνά εδώ και σχεδόν μισό αιώνα.
Μια νεαρή γυναίκα στην Τεχεράνη είπε στο BBC ότι διαμαρτύρεται επειδή της «έκλεψαν» τα όνειρά της και θέλει το καθεστώς να γνωρίζει ότι «εξακολουθούμε να έχουμε φωνή για να φωνάζουμε και γροθιά για να τους χτυπάμε στο πρόσωπο». Μια άλλη μίλησε για την απόγνωση και την απελπισία που οδηγούν στις διαμαρτυρίες. «Ζούμε σε μια κατάσταση αβεβαιότητας», είπε. «Νιώθω σαν να αιωρούμαι στον αέρα χωρίς φτερά για να μεταναστεύσω ούτε ελπίδα να επιδιώξω τους στόχους μου εδώ. Η ζωή εδώ έχει γίνει αφόρητη».
Από τα τέλη Δεκεμβρίου, οι διαμαρτυρίες στο Ιράν εξαπλώνονται και εντείνονται μέρα με τη μέρα, τροφοδοτούμενες από τη βαθιά οικονομική και πολιτική απογοήτευση. «Οι άνθρωποι γίνονται πιο τολμηροί τώρα», δήλωσε η 29χρονη Σίνα στο BBC την Πέμπτη μέσω γραπτού μηνύματος από την πόλη Καράτζ, δυτικά της πρωτεύουσας Τεχεράνη. «Πήγα να αγοράσω κάποια τρόφιμα και οι άνθρωποι μιλούσαν δυνατά εναντίον του καθεστώτος στο φως της ημέρας! Σκεφτόμουν ότι οι διαμαρτυρίες θα σταματήσουν, αλλά δεν έχουν χάσει τη δυναμική τους». Μάλιστα διαδηλωτές στο Ισφαχάν έκαψαν κτήριο της κρατικής τηλεόρασης.
Είναι δύσκολο να γνωρίζουμε την πλήρη εικόνα του τι συμβαίνει, επειδή τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης δεν επιτρέπεται να λειτουργούν ελεύθερα στο Ιράν, πολλοί άνθρωποι φοβούνται να μιλήσουν δημόσια και τώρα το διαδίκτυο έχει υποστεί σοβαρούς περιορισμούς. Το BBC μίλησε με ανθρώπους πριν από την σχεδόν πλήρη διακοπή της πρόσβασης στο διαδίκτυο. Ωστόσο, δεν μπορεί να κρυφτεί το μέγεθος της δυσαρέσκειας και η έκταση ορισμένων διαδηλώσεων που έχουν κινηματογραφηθεί και αναρτηθεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Χωρίς ίντερνετ το Ιράν: Συνηθισμένο και ταυτόχρονα πρωτοφανές
Η ιρανική κυβέρνηση έχει αποκόψει εκατομμύρια Ιρανούς από την επικοινωνία με τις οικογένειές τους, τόσο εντός όσο και εκτός της χώρας, και από την οργάνωση επιτόπιων κινητοποιήσεων. Οι διακοπές του διαδικτύου δεν είναι ασυνήθιστες στο Ιράν. Αλλά αυτές οι συνθήκες είναι. Οι διαμαρτυρίες είναι οι μακροβιότερες στο Ιράν από την εποχή της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η τελευταία σειρά διαμαρτυριών αυτής της κλίμακας έλαβε χώρα μετά το θάνατο της Μαχσά Αμίνι το 2022.
Την εποχή εκείνη, το Ιράν ενέτεινε την επιτήρηση μετά από πανεθνικές διαμαρτυρίες κατά του κατεστημένου με επικεφαλής τις γυναίκες, χρησιμοποιώντας, σύμφωνα με πληροφορίες, ψηφιακές τακτικές όπως η υποκλοπή τηλεφωνικών συνδιαλέξεων για την παρακολούθηση πολιτών, καθώς και η διακοπή του διαδικτύου.
Ο Amir Rashidi, διευθυντής διαδικτυακής ασφάλειας και ψηφιακών δικαιωμάτων στην ΜΚΟ Miaan Group, ο οποίος παρακολουθεί τις διακοπές του διαδικτύου και τα ζητήματα κυβερνοασφάλειας στο Ιράν για περισσότερα από 20 χρόνια, δήλωσε στο BBC ότι δεν έχει ξαναδεί ποτέ τέτοιες συνθήκες. «Κανένα μέσο επικοινωνίας δεν λειτουργεί και η Ισλαμική Δημοκρατία διακόπτει ακόμη και το Starlink χρησιμοποιώντας εργαλεία ηλεκτρονικού πολέμου», μου λέει ο Rashidi. «Τα τηλέφωνα δεν λειτουργούν, οι εγχώριες υπηρεσίες έχουν διακοπεί σοβαρά και τα συστήματα πληρωμών έχουν επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό».
Διαμαρτυρίες μετά την προσευχή της Παρασκευής στο Ζαχεντάν
Βίντεο που επαληθεύτηκαν από το BBC Persian και το BBC Verify δείχνουν μια ομάδα διαδηλωτών να συγκεντρώνεται νωρίτερα σήμερα στην πόλη Ζαχεντάν, στη νοτιοανατολική επαρχία Σιστάν-Μπαλουχιστάν του Ιράν.
Διαδηλώσεις έχουν παρατηρηθεί και στο παρελθόν μετά τις παρασκευές προσευχές στη Ζαχεντάν, αλλά τις τελευταίες εβδομάδες οι διαδηλώσεις έχουν ενταθεί. Σε ένα από τα βίντεο της σημερινής ημέρας, ακούγεται ο κόσμος να φωνάζει «θάνατος στον δικτάτορα», αναφερόμενος στον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Ορισμένοι διαδηλωτές προβάλουν τον Παχλαβί ως τη «μόνη διέξοδο από αυτή την κατάσταση»
Νέο στοιχείο στις τελευταίες διαμαρτυρίες είναι το σύνθημα: «Ο Παχλαβί θα επιστρέψει», μια αναφορά στον Ρεζά Παχλαβί, τον γιο του αποθανόντος Σάχη του Ιράν που ανατράπηκε το 1979. Ήταν αυτός που κάλεσε τον κόσμο να βγει στους δρόμους την Πέμπτη το βράδυ.
Στις διαμαρτυρίες των τελευταίων ημερών ακούγονται όλο και πιο συχνά συνθήματα για την επιστροφή της μοναρχίας. «Προσωπικά πιστεύω ότι είναι η μόνη διέξοδος από αυτή την κατάσταση», δήλωσε η 26χρονη Σάρα από την Τεχεράνη στο BBC. Άλλοι Ιρανοί λένε ότι θεωρούν τις εκφράσεις υποστήριξης προς τη μοναρχία ως ένδειξη απελπισίας να απαλλαγούν από το τρέχον καθεστώς και έλλειψης εναλλακτικών λύσεων.
«Δεν είμαι η μεγαλύτερη θαυμάστρια του Ρεζά Παχλάβι. Αλλά για να είμαι ειλικρινής, η προσωπική μου γνώμη δεν έχει σημασία τώρα», δήλωσε η 27χρονη Μαριάμ από την Τεχεράνη στο BBC. «Το να είμαστε και να παραμείνουμε ενωμένοι είναι πιο σημαντικό. Είναι μια διαφορετική ατμόσφαιρα από τις διαμαρτυρίες Woman Life Freedom [του 2022]». Λέει ότι αυτές χαρακτηρίζονταν από θλίψη για τη Μαχσά Αμίνι. «Αλλά οι άνθρωποι φαίνονται πιο θυμωμένοι και αποφασισμένοι τώρα».
