Newsroom Δέχονται τα κακά νέα χωρίς να καταρρέουν, ξέρουν να υποβαθμίζουν τη σημασία μιας αναποδιάς και δείχνουν να διαθέτουν μια εσωτερική ηρεμία που δύσκολα κλονίζεται.
Αυτή η σταθερότητα, ωστόσο, δεν έχει τίποτα το μαγικό. Χτίστηκε πάνω στις εμπειρίες των παιδικών τους χρόνων, στις δεκαετίες του '50, του '60 και του '70, σε μια εποχή που τα παιδιά έβγαιναν μόνα τους έξω, έπιαναν δουλειά νωρίς και βίωναν μεγάλες περιόδους πλήξης.
Η γενιά που κέρδισε αυτονομία και ανθεκτικότητα
Πίσω από αυτές τις καθημερινές σκηνές κρυβόταν μια πραγματική, συχνά αόρατη, ψυχολογική προπόνηση. Μάλιστα, ορισμένες από αυτές τις εμπειρίες θα φάνταζαν σχεδόν αδιανόητες σήμερα.
Η Ψυχολογία λέει ότι οι άνθρωποι που φτάνουν πάντα νωρίς δεν είναι μόνο συνεπείς, αλλά αισθάνονται ήρεμοι και οργανωμένοι
Ψυχολογικές μελέτες δείχνουν ότι το ελεύθερο παιχνίδι και οι δραστηριότητες χωρίς επίβλεψη, που χαρακτήριζαν τα παιδικά χρόνια των Baby Boomers, ενισχύουν μακροπρόθεσμα την αυτονομία και την ανθεκτικότητα.
Ο Peter Gray, σε μελέτη του που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό American Journal of Play το 2011, υπογραμμίζει ότι αυτές οι εμπειρίες προάγουν τη διαχείριση του κινδύνου, την αυτοπεποίθηση και την ικανότητα επίλυσης συγκρούσεων.
Μια καθημερινότητα στον δρόμο, χωρίς οθόνες
Στην Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο, η γενιά του «Baby Boom» περιλαμβάνει όσους γεννήθηκαν μεταξύ 1946 και 1964, σε ένα πλαίσιο ανασυγκρότησης, οικονομικής ανάπτυξης και συχνά πολύτεκνων οικογενειών. Οι γονείς δούλευαν πολύ, οι δρόμοι ήταν λιγότερο επιτηρούμενοι και οι οθόνες ανύπαρκτες. Η παιδική ηλικία εξελισσόταν έξω: στις αυλές των πολυκατοικιών, στα χωράφια, στις σκάλες, με απλούς κανόνες: επιστροφή στο σπίτι για το φαγητό, σεβασμός στους ενήλικες και αυτονομία μεταξύ των παιδιών.
Οι ψυχολόγοι έχουν αποδείξει ότι οι πραγματικές ευθύνες που δίνονταν από νωρίς (δουλειές του σπιτιού, αυτόνομες μετακινήσεις, μικροδουλειές) συμβάλλουν στην ανάπτυξη ενός «εσωτερικού κέντρου ελέγχου». Πρόκειται για την πεποίθηση ότι οι πράξεις του ατόμου επηρεάζουν άμεσα τα αποτελέσματα της ζωής του.
Οι θεμελιώδεις εργασίες του H. Lefcourt το 1982 καταδεικνύουν ότι αυτός ο μηχανισμός παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανθεκτικότητα και την ικανότητα αντιμετώπισης των αντιξοοτήτων.
Το κοινωνικό αυτό κλίμα γέννησε μια σειρά από δομικές εμπειρίες ζωής. Το παιχνίδι έξω χωρίς επίβλεψη, για παράδειγμα, ανάγκαζε τα παιδιά να αξιολογούν τους κινδύνους, να διαχειρίζονται τους μικρούς τους φόβους και να βρίσκουν μόνα τους λύσεις σε περίπτωση πτώσης ή καβγά. Το να περπατούν χιλιόμετρα για το σχολείο ή να διασχίζουν την πόλη με το ποδήλατο για να πάνε σε έναν φίλο καλλιεργούσε μια πραγματική ανοχή στην ταλαιπωρία και μια ψυχική αντοχή που σπάνια συναντάται σήμερα. Αυτές οι καθημερινές μετακινήσεις τούς μάθαιναν να εμμένουν στον στόχο τους παρά την κούραση ή τον καιρό, χωρίς να τα παρατάνε στην πρώτη δυσκολία.
Η διαχείριση της πλήξης και η αποδοχή του «όχι»
Σε αυτή την ελευθερία κινήσεων προστίθετο και μια ζωή πολύ λιγότερο κορεσμένη από την ψυχαγωγία. Χωρίς smartphone ή πλατφόρμες streaming, η βαρεμάρα ήταν μέρος της καθημερινότητας.
Οι Baby Boomers μάθαιναν να περνούν ολόκληρα απογεύματα εφευρίσκοντας παιχνίδια, φτιάχνοντας καλύβες ή μαστορεύοντας με ό,τι είχαν πρόχειρο. Αυτός ο «νεκρός» χρόνος έθρεψε μια υψηλή ανοχή στην πλήξη και μια διαρκή δημιουργικότητα, αλλά και την ικανότητα να μένει κανείς μόνος με τις σκέψεις του χωρίς να αναζητά διαρκώς έναν περισπασμό.
Παράλληλα, στα περισσότερα σπίτια, τα παιδιά συμμετείχαν σε ουσιαστικές εργασίες: πρόσεχαν τα μικρότερα αδέλφια, προετοίμαζαν το φαγητό, πήγαιναν για ψώνια, κούρευαν το γκαζόν ή βοηθούσαν στις αγροτικές εργασίες. Αυτές οι χρήσιμες υποχρεώσεις έχτιζαν ένα ισχυρό αίσθημα ευθύνης και αποτελεσματικότητας.
Η διαχείριση των συγκρούσεων «στην πραγματική ζωή», χωρίς μηνύματα και μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κατείχε επίσης κεντρικό ρόλο. Ένας καβγάς στην τάξη σήμαινε ότι έπρεπε να αντιμετωπίσεις το βλέμμα του άλλου την επόμενη μέρα, μερικές φορές να ζητήσεις συγγνώμη από κοντά και να βρεις τρόπο να συνυπάρξεις. Αυτή η διαρκής face-to-face τριβή με τις εντάσεις της καθημερινότητας ανέπτυξε λεπτές κοινωνικές δεξιότητες: ανάγνωση της γλώσσας του σώματος, διαχείριση του θυμού και την ικανότητα να λέγονται τα πράγματα έξω από τα δόντια.
Τέλος, το γεγονός ότι άκουγαν κατηγορηματικά «όχι» από τους γονείς τους, χωρίς εξαντλητικές επεξηγήσεις ή μόνιμους συμβιβασμούς, λειτούργησε θετικά: ενίσχυσε την ανοχή τους στη ματαίωση. Έμαθαν, δηλαδή, να αντέχουν το γεγονός ότι δεν αποκτούν πάντα αυτό που θέλουν, χωρίς να καταρρέουν και χωρίς να δραματοποιούν την πραγματικότητα.
Οι 7 πυλώνες της παιδικής ηλικίας που σφυρηλάτησαν την ανθεκτικότητα
Συνοψίζοντας τις μεγάλες εμπειρίες των Baby Boomers που θωράκισαν την ψυχική τους ανθεκτικότητα, ξεχωρίζουν οι εξής:
Το παιχνίδι στην ύπαιθρο χωρίς συνεχή επίβλεψη: Ανέπτυξε τη διαχείριση του κινδύνου, την αυτονομία, τη δημιουργικότητα και τη συναισθηματική αυτορρύθμιση.
Οι μεγάλες μετακινήσεις με τα πόδια ή το ποδήλατο: Ενίσχυσαν την ψυχική αντοχή, την ανοχή στην ταλαιπωρία, τον προσανατολισμό και την αυτοπεποίθηση.
Η διαχείριση της πλήξης χωρίς οθόνες: Καλλιέργησε τη φαντασία, την επιμονή, την ικανότητα εσωτερικής ενδοσκόπησης και τη συναισθηματική ωριμότητα.
Η επίλυση των συγκρούσεων πρόσωπο με πρόσωπο: Ανέπτυξε προηγμένες κοινωνικές δεξιότητες, κοινωνικό θάρρος, διαπραγματευτική ικανότητα και ουσιαστική εκτόνωση των εντάσεων.
Οι χρήσιμες δουλειές του σπιτιού: Έχτισαν το αίσθημα της προσωπικής ευθύνης και την πεποίθηση ότι οι πράξεις τους έχουν άμεσο αντίκτυπο στον κόσμο.
Η απασχόληση σε μικροδουλειές από την εφηβεία: Δίδαξε την πειθαρχία, τη σχέση μεταξύ προσπάθειας και ανταμοιβής, τη διαχείριση της κόπωσης και την αντιμετώπιση των πραγματικών απαιτήσεων της αγοράς.
Η αποδοχή των ξεκάθαρων γονικών αρνήσεων: Ενίσχυσε την αντοχή στη ματαίωση, τη συναισθηματική σταθερότητα και την ικανότητα διαχείρισης της έλλειψης ή της διαφωνίας.
