Στην περίπτωση της Γροιλανδία, η αμερικανική επιμονή για αυξημένη επιρροή ή ακόμη και έλεγχο δεν αφορά κάποιο ιδιόρρυθμο γεωπολιτικό καπρίτσιο. Αντιθέτως, εντάσσεται στη μακροχρόνια προσπάθεια των ΗΠΑ να εξασφαλίσουν πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες, θαλάσσιες οδούς και ενεργειακά αποθέματα στην Αρκτική. Σε ένα περιβάλλον όπου η Κίνα και η Ρωσία επεκτείνουν συστηματικά την παρουσία τους στον Βορρά, η Γροιλανδία λειτουργεί ως γεωστρατηγικός πολλαπλασιαστής ισχύος: έλεγχος πόρων, βάθος άμυνας και δυνατότητα προβολής ισχύος χωρίς μόνιμη στρατιωτική υπερέκταση.
Αντίστοιχα, η στάση των ΗΠΑ απέναντι στο Ιράν αποκαλύπτει την ίδια λογική. Οι ισραηλινο-αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές και η γενικότερη αποδυνάμωση της ιρανικής στρατιωτικής ισχύος δεν στοχεύουν στην αναμόρφωση της Μέσης Ανατολής ούτε σε μια μακρόχρονη κατοχική εμπλοκή. Στόχος είναι η δημιουργία ενός πιο ευνοϊκού περιφερειακού συσχετισμού δυνάμεων, που επιτρέπει στις ΗΠΑ να μειώσουν τη στρατιωτική τους παρουσία χωρίς να αφήσουν επικίνδυνα κενά ισχύος. Σε συνδυασμό με τις Συμφωνίες του Αβραάμ και την ενίσχυση των περιφερειακών συμμαχιών, η Μέση Ανατολή «υποβαθμίζεται» στρατηγικά, ώστε αμερικανικοί πόροι να μεταφερθούν αλλού.
Η Βενεζουέλα αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της στρατηγικής συγκέντρωσης. Η αμερικανική παρέμβαση και η πίεση προς το καθεστώς Μαδούρο δεν αντιμετωπίζονται από τον Μίτσελ ως αποπροσανατολισμός από τον ανταγωνισμό με την Κίνα, αλλά ως προϋπόθεση για την ενίσχυση της αμερικανικής ισχύος. Η πρόσβαση στο πετρέλαιο της Βενεζουέλας ενισχύει την ενεργειακή και οικονομική βάση των ΗΠΑ, ενώ ταυτόχρονα στερεί κρίσιμους πόρους από το Πεκίνο. Χάρη στη γεωγραφική ασυμμετρία ισχύος στο δυτικό ημισφαίριο, η Ουάσιγκτον μπορεί να επιβάλει τους όρους της χωρίς μακροχρόνιες και κοστοβόρες δεσμεύσεις.
Συνολικά, Γροιλανδία, Ιράν και Βενεζουέλα δεν είναι αποσπασματικές επιλογές, αλλά κομβικοί κρίκοι μιας στρατηγικής που αποδέχεται βραχυπρόθεσμα ρίσκα για μακροπρόθεσμα κέρδη. Όπως υποστηρίζει ο Μίτσελ, η στρατηγική Τραμπ δεν απορρίπτει τη μεγάλη στρατηγική· αντιθέτως, επιστρέφει σε έναν παλαιό, ρεαλιστικό κανόνα: πρώτα εδραιώνεις την ισχύ σου στον πυρήνα και στις ζωτικές περιφέρειες και έπειτα ανταγωνίζεσαι σε παγκόσμιο επίπεδο.




Ανδρέας Μπελεγρής


