Newsroom Η τεχνητή νοημοσύνη έχει την ιδιότητα να μοιάζει άυλη. Οι απαντήσεις εμφανίζονται ακαριαία στην οθόνη μας, χωρίς καπνό, χωρίς θόρυβο, χωρίς εμφανή κατανάλωση πόρων. Κι όμως, κάθε φορά που πληκτρολογούμε ένα «παρακαλώ» ή ένα «σε ευχαριστώ» στο ChatGPT, κάπου στον πλανήτη μας εξατμίζεται φρέσκο νερό. Όχι μεταφορικά, αλλά κυριολεκτικά, καθώς πίσω από την αίσθηση της άυλης, σχεδόν μαγικής τεχνητής νοημοσύνης, κρύβεται μια βαριά υλική πραγματικότητα: τεράστια data centers, ενεργοβόροι επεξεργαστές και συστήματα ψύξης που “διψούν”.
Ο ίδιος ο Sam Altman, διευθύνων σύμβουλος της OpenAI, παραδέχτηκε πρόσφατα ότι η ανθρώπινη ευγένεια προς τα chatbots -οι επιπλέον λέξεις, οι μικρές κοινωνικές συνήθειες που μεταφέρουμε από την καθημερινότητά μας στον ψηφιακό κόσμο- κοστίζουν στην εταιρεία του δεκάδες εκατομμύρια δολάρια σε υπολογιστική ισχύ και ενέργεια. Αυτό που δεν λέγεται συχνά είναι ότι το κόστος αυτό δεν αποτυπώνεται μόνο σε χρήμα, αλλά και σε φυσικούς πόρους, με το νερό να βρίσκεται στο επίκεντρο. Καθώς λοιπόν η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης εκτοξεύεται παγκοσμίως, μια ενοχλητική ερώτηση αρχίζει να αναδύεται: πόσο «διψασμένη» είναι πραγματικά η ψηφιακή μας ευκολία -και πόσο πρόθυμοι είμαστε να πληρώσουμε το τίμημα, ακόμη κι όταν δεν το βλέπουμε;
Από την ευγένεια στην κατανάλωση
Για να κατανοήσουμε τη σχέση μεταξύ μιας ευγενικής προτροπής και των πραγματικών επιπτώσεων στο περιβάλλον, είναι χρήσιμο να εξετάσουμε τον τρόπο λειτουργίας των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων όπως το ChatGPT.
Κάθε φορά που ένας χρήστης εισάγει μια ερώτηση -είτε είναι «Παρακαλώ μετέτρεψε τα εκτάρια σε τετραγωνικά μέτρα» είτε «ευχαριστώ, αυτό με βοηθά!», είτε ένα απλό “γειά σου”, το κείμενο αυτό πρέπει να υποβληθεί σε επεξεργασία από ισχυρούς διακομιστές που βρίσκονται σε τεράστια κέντρα δεδομένων. Αυτά τα κέντρα είναι γεμάτα με GPU και άλλο εξειδικευμένο υπολογιστικό εξοπλισμό που καταναλώνει μεγάλη ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας και παράγει τεράστιες ποσότητες θερμότητας. Αυτή η θερμότητα πρέπει να διαχειρίζεται -και εκεί ακριβώς βρίσκεται η επίδραση στο νερό. Πολλά κέντρα δεδομένων χρησιμοποιούν γλυκό νερό για την άμεση ή έμμεση ψύξη των διακομιστών: το νερό εξατμίζεται σε πύργους ψύξης για να απομακρύνει τη θερμότητα ή χρησιμοποιείται σε σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που τροφοδοτεί τους υπολογιστές.
Μια έκθεση του Business Standard σχετικά με τις παρατηρήσεις του Altman σημείωσε ότι, μόνο από την υπολογιστική ενέργεια που απαιτείται για την επεξεργασία ερωτήσεων σε μια συνομιλία που ο χρήστης αναφέρεται στην μηχανή με ευγένεια, λέγοντας της “γεια σου, τι κάνεις, ευχαριστώ και παρακαλώ”, τα έξοδα της OpenAI έχουν φτάσει τα «δεκάδες εκατομμύρια δολάρια»
Γιατί δεν χρειάζεται να λέτε “ευχαριστώ” στο ChatGPT
Eρευνητές προβλέπουν ότι έως το 2027 η ζήτηση νερού που θα αποδίδεται στην τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να φτάσει τα 4,2 τρις λίτρα ετησίως.
Νερό vs AI
Σε μια πρώιμη έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2023, το συμπέρασμα ήταν σαφές: μια τυπική αλληλεπίδραση στο ChatGPT με 10 έως 50 απαντήσεις θα μπορούσε να απαιτήσει περίπου μισό λίτρο γλυκού νερού, το ισοδύναμο δηλαδή, ενός μπουκαλιού νερού. Ωστόσο, μέχρι τα μέσα του 2025, ορισμένα στελέχη εταιρειών εξέφρασαν μια διαφορετική άποψη. Ο ίδιος ο Altman αναφέρει πολύ μικρότερη χρήση νερού ανά ατομική ερώτηση, υποδηλώνοντας στο κοινό ότι η “δίψα” της τεχνητής νοημοσύνης για νερό είναι αμελητέα, αν και οι περιβαλλοντικοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι αυτοί οι ισχυρισμοί υποβαθμίζουν το πολύ μεγαλύτερο συστημικό αποτύπωμα νερού όταν αυτό αθροιστεί σε παγκόσμια χρήση.
Το ατομικό κόστος νερού ανά ερώτηση όμως έχει μεγάλη σημασία. Ανεξάρτητοι ερευνητές που αναλύουν την παγκόσμια χρήση νερού από τα κέντρα δεδομένων προβλέπουν μάλιστα, ότι έως το 2027, η ζήτηση νερού που αποδίδεται στην τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να φτάσει τα 4,2 τρισεκατομμύρια λίτρα ετησίως -ένα νούμερο ισοδύναμο με τη συνολική ετήσια άντληση γλυκού νερού ολόκληρων χωρών, όπως η Δανία ή περίπου το ήμισυ του Ηνωμένου Βασιλείου. Οι ιογενείς αναρτήσεις και τα περιβαλλοντικά σχόλια έχουν επαναλάβει ακόμη και τον ισχυρισμό ότι έως το 2027 η συνολική χρήση νερού από την τεχνητή νοημοσύνη θα ισούται με την ετήσια χρήση νερού ολόκληρης της Νέας Ζηλανδίας -μια εντυπωσιακή εικόνα για όσους προσπαθούν να κατανοήσουν την κλίμακα του δυνητικού αντίκτυπου.
Ανεξάρτητα από το αν αυτή η ισοδυναμία είναι ακριβής και μπορεί να σταθεί απέναντι σε μια επιστημονική αξιολόγηση, το βασικό σημείο είναι σαφές: το υδατικό αποτύπωμα της τεχνητής νοημοσύνης αναμένεται να αυξηθεί ραγδαία, παράλληλα με την εκρηκτική αύξηση της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης, της κατασκευής κέντρων δεδομένων και της παγκόσμιας ψηφιακής δραστηριότητας.
Ευγένεια, πρόοδος και προτεραιότητες
Όταν κάθε «παρακαλώ» και «ευχαριστώ» συνεπάγεται ένα επιπλέον υπολογιστικό φορτίο και όταν δισεκατομμύρια τέτοιες αλληλεπιδράσεις μπορεί να συμβάλουν στη χρήση δισεκατομμυρίων λίτρων νερού, αυτό μας προκαλεί να σκεφτούμε όχι μόνο τους ψηφιακούς τρόπους, αλλά και τον πραγματικό αντίκτυπο των ψηφιακών συμπεριφορών που θεωρούμε δεδομένες. Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη συνεχίζει να ενσωματώνεται όλο και περισσότερο στην καθημερινή μας ζωή -από τη σύνταξη email έως τη σύνθεση ποίησης- η κατανόηση και η διαχείριση του περιβαλλοντικού της αποτυπώματος θα είναι εξίσου σημαντική με την επίδειξη ευγένειας απέναντι σε ένα chatbot.
