Δίκτυο Μπλε Δήμων (2020–2025): Μια πενταετία μετρήσιμης δράσης για καθαρές θάλασσες

Το Δίκτυο Μπλε Δήμων παρουσιάζει τα πεπραγμένα του έως και το 2025, επιβεβαιώνοντας ότι η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος μπορεί να είναι συστηματική, τεκμηριωμένη και τοπικά οργανωμένη. Από το 2020 έως σήμερα, το Δίκτυο δεν λειτούργησε ως μια ακόμη καμπάνια ευαισθητοποίησης, αλλά ως μοντέλο τοπικής δράσης που συνδυάζει καθαρισμούς, υποδομές συλλογής, εκπαίδευση, έρευνα και στρατηγικό σχεδιασμό.
Σημαντικό ορόσημο αποτέλεσε ο πλήρης καθαρισμός των λιμανιών της Σκύρου, της Αντιπάρου και της Τήνου, στο πλαίσιο της συνεργασίας των Δήμων με την Aegean Rebreath.
Η δράση του Δικτύου σε αριθμούς (έως το 2025)
• 24 Δήμοι συμμετέχουν στο Δίκτυο.
• 80 δράσεις καθαρισμού υλοποιήθηκαν σε 24 μέλη.
• 23 Σ.Σ.Θ.Α. (Σταθμοί Συλλογής Θαλάσσιων Απορριμμάτων) λειτούργησαν σε Δήμους-μέλη.
• Συλλέχθηκαν 714.229 τεμάχια ανακυκλώσιμων και 48.440 kg αλιευτικών εργαλείων.
• Υλοποιήθηκαν 74 εκπαιδευτικά προγράμματα σε 21 Δήμους.
• Πραγματοποιήθηκαν 4 ερευνητικά προγράμματα (μικροπλαστικά, μεσοπλαστικά, βαρέα μέταλλα, ποιότητα νερού).
• Υλοποιήθηκαν 13 πιλοτικά προγράμματα και κατατέθηκαν 6 χρηματοδοτικές προτάσεις.
• 8 Δήμοι προχώρησαν σε ψήφιση Στρατηγικού Σχεδίου Δράσης για το θαλάσσιο περιβάλλον.
Τι άλλαξε στην πράξη: οι 5 πυλώνες
1) Καθαρισμοί με καταγραφή και αποτέλεσμα
Οι καθαρισμοί του Δικτύου είναι οργανωμένες παρεμβάσεις σε ακτές και βυθό, με στόχο όχι μόνο την απομάκρυνση των απορριμμάτων αλλά και τη δημιουργία γνώσης για το τι καταλήγει στη θάλασσα.
2) Σ.Σ.Θ.Α.(Σταθμός Συλλογής Θαλάσσιων Απορριμμάτων): Υποδομή για συνέχεια
Η μεγάλη τομή βρίσκεται στην υποδομή: οι Σ.Σ.Θ.Α. επιτρέπουν συνεχή συλλογή ανακυκλώσιμων και αλιευτικών εργαλείων, ώστε η προσπάθεια να μη «μηδενίζει» μετά από μία δράση.
3) Εκπαίδευση: εκεί που ξεκινά η αλλαγή συμπεριφοράς
Η προστασία της θάλασσας περνά από τις καθημερινές επιλογές. Γι’ αυτό η εκπαίδευση αποτέλεσε σταθερό πυλώνα σε 21 Δήμους, φέρνοντας τη σύνδεση «επιλογές–θάλασσα» μέσα στα σχολεία και στις τοπικές κοινωνίες.
4) Έρευνα & τεκμηρίωση: αποφάσεις με δεδομένα
Η τεκμηρίωση (μικροπλαστικά, μεσοπλαστικά, βαρέα μέταλλα, ποιότητα νερού) στηρίζει τον σχεδιασμό πολιτικών και παρεμβάσεων, βοηθώντας τους Δήμους να μετακινηθούν από το «βλέπουμε πρόβλημα» στο «σχεδιάζουμε τη λύση».
5) Πιλοτικά, στρατηγικά σχέδια και χρηματοδότηση
Πιλοτικές εφαρμογές, προτάσεις χρηματοδότησης και στρατηγικά σχέδια δείχνουν τη μετάβαση από το επιχειρησιακό επίπεδο σε πιο ώριμη, θεσμική «μπλε διακυβέρνηση».
Ενδεικτικές ιστορίες από Δήμους-μέλη
Σκύρος: από τον καθαρισμό στη στρατηγική
Έως το 2025 υλοποιήθηκαν 4 δράσεις καθαρισμού (5.552 τεμάχια απορριμμάτων, 600 kg δίχτυα). Παράλληλα, μέσω 1 Σ.Σ.Θ.Α. συλλέχθηκαν 26.475 τεμάχια ανακυκλώσιμων και 4.907 kg αλιευτικών εργαλείων, ενώ συμπληρώθηκαν εκπαίδευση, έρευνα, πιλοτικά και στρατηγικός σχεδιασμός. Η Σκύρος μπορεί πλέον να λέει ότι τα λιμάνια της είναι καθαρά.
Σπέτσες: έντονη κινητοποίηση και εξωστρέφεια
Οι Σπέτσες είναι το 1ο νησί που υλοποίησε το στρατηγικό σχέδιο δράσης για το θαλάσσιο περιβάλλον που περιλαμβάνει 9 άξονες.
Αντίπαρος: σταθερή παρουσία στο πεδίο, με προγράμματα πρόληψής και ευαισθητοποίησης
Η Αντίπαρος συμμετέχει διαχρονικά σε προγράμματα πρόληψής και ευαισθητοποίησης, έχοντας ήδη καταφέρει τον πλήρη καθαρισμό των λιμανιών και των υφάλων της.
Χάλκη: μικρό νησί, ουσιαστικά βήματα
Το 2025 υλοποιήθηκε 1 δράση καθαρισμού (1.071 τεμάχια απορριμμάτων), ενώ πραγματοποιήθηκαν και εκπαιδευτικές/ερευνητικές δράσεις, αποδεικνύοντας ότι κανένας τόπος δεν είναι «πολύ μικρός» για να ξεκινήσει.
Σχετικά με το Δίκτυο Μπλε Δήμων
Το Δίκτυο Μπλε Δήμων αποτελεί μια σύμπραξη 24 νησιωτικών και παράκτιων δήμων που διαμορφώνουν και αναπτύσσουν πρακτικές για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Είναι ένα δίκτυο που βασίζεται στη συνεργασία των δημοτικών αρχών, της κοινωνίας των πολιτών και της κεντρικής διοίκησης με στόχο την ανάδειξη της σημασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος για την κοινωνία και την οικονομία. Συνεργάζεται με ερευνητικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα και αναπτύσσει συνέργειες με διεθνείς ομίλους. Αποτελεί βέλτιστη πρακτική για την Ευρώπη καθώς λειτουργεί με καθεστώς νομικής οντότητας και βασίζεται σε αποφάσεις δημοτικών συμβουλίων. Το Δίκτυο Μπλε Δήμων δημιουργήθηκε και συντονίζεται από τον περιβαλλοντικό οργανισμό Aegean Rebreath.