Newsroom (1) Υπάρχουν ταινίες που τις βλέπεις και μετά απλώς συνεχίζεις τη μέρα σου. Και υπάρχουν και οι άλλες: εκείνες που τελειώνουν και μέσα σε πέντε λεπτά έχεις ανοίξει χάρτες, ακτοπλοϊκά, αεροπορικά και ένα ομαδικό chat με τίτλο «μήπως να πάμε;».
Οι ταινίες γυρισμένες στην Ελλάδα έχουν αυτή την επικίνδυνη ιδιότητα, ειδικά όταν στο κάδρο μπαίνουν καλοκαίρι, νησιά, φως, θάλασσα και άνθρωποι που δείχνουν σαν να μην έχουν ειδοποιήσεις στο κινητό.
Από τη Σκόπελο του Mamma Mia! μέχρι την Αμοργό του The Big Blue, η Ελλάδα έχει γίνει πολλές φορές κινηματογραφικό σκηνικό. Όχι πάντα με τον ίδιο τρόπο. Άλλοτε σαν καρτ ποστάλ, άλλοτε σαν φαντασίωση διακοπών, άλλοτε σαν πιο ώριμο και αληθινό καλοκαίρι, από αυτά που δεν τελειώνουν απαραίτητα με τραγούδι των ABBA, αλλά σίγουρα μένουν στο μυαλό.
Mamma Mia! — Σκόπελος, Σκιάθος, Νταμούχαρη
Ας ξεκινήσουμε από το προφανές, γιατί δεν γίνεται αλλιώς. Το Mamma Mia! είναι ίσως η ταινία που έκανε περισσότερο κόσμο να κοιτάξει τη Σκόπελο και να σκεφτεί: «ωραία, άρα φέτος θα ζήσω σε μιούζικαλ». Η ταινία γυρίστηκε κυρίως στη Σκόπελο, με χαρακτηριστικά σημεία όπως η παραλία Καστάνι, το Γλυστέρι και το εκκλησάκι του Άη Γιάννη στο Καστρί, ενώ σκηνές συνδέονται και με τη Σκιάθο και το Νταμούχαρη στο Πήλιο.
Το αστείο είναι ότι το πραγματικό νησί δεν χρειάζεται καν να προσπαθήσει πολύ για να πουλήσει την εικόνα. Τα πεύκα, οι παραλίες, οι βάρκες, το Αιγαίο που φαίνεται υπερβολικά μπλε για να είναι αληθινό — όλα υπάρχουν ήδη. Η ταινία απλώς τους έβαλε μουσική. Και ναι, μπορεί στην πραγματική ζωή να μην εμφανιστεί ο Πιρς Μπρόσναν να τραγουδάει σε βράχο, αλλά ας μη χαλάμε το όνειρο από τόσο νωρίς.
The Big Blue — Αμοργός
Αν το Mamma Mia! είναι η χαρούμενη εκδοχή του ελληνικού καλοκαιριού, το The Big Blue είναι η πιο βαθιά, σιωπηλή, σχεδόν υπνωτιστική πλευρά του. Η ταινία του Λικ Μπεσόν συνδέθηκε έντονα με την Αμοργό, με το Visit Greece να αναφέρει ότι το φιλμ γυρίστηκε στο νησί, ενώ η Αγία Άννα είναι από τα σημεία που έχουν ταυτιστεί με την εικόνα του «απέραντου γαλάζιου».
Η Αμοργός δεν είναι το νησί που θα σε πείσει με φανταχτερή ευκολία. Είναι πιο άγρια, πιο κάθετη, πιο λιτή. Δεν σου λέει «έλα να περάσεις τέλεια». Σου λέει «έλα, αλλά άσε λίγο το κινητό κάτω». Και κάπως έτσι, ξαφνικά, το καλοκαίρι δεν μοιάζει με πρόγραμμα, αλλά με ανάσα.
Captain Corelli’s Mandolin — Κεφαλονιά
Η Κεφαλονιά έχει το προνόμιο να φαίνεται κινηματογραφική ακόμη κι όταν απλώς την κοιτάς από το πλοίο. Το Captain Corelli’s Mandolin, με τον Νίκολας Κέιτζ και την Πενέλοπε Κρουζ, χρησιμοποίησε το νησί ως βασικό σκηνικό, με περιοχές όπως η Σάμη και η Αντίσαμος να συνδέονται με τα γυρίσματα.
Εδώ το καλοκαίρι είναι Ιόνιο: πιο πράσινο, πιο απλωμένο, πιο ήρεμο στην εικόνα του. Δεν έχει το ξερό, λευκό φως των Κυκλάδων. Έχει βουνά που κατεβαίνουν στη θάλασσα, νερά που μοιάζουν σχεδόν ψεύτικα και χωριά που σε κάνουν να θες να ακυρώσεις την επιστροφή. Ή έστω να την καθυστερήσεις με την κλασική δικαιολογία «δεν βρήκα καλό εισιτήριο».
Before Midnight — Μεσσηνία
Το Before Midnight δεν είναι ταινία που σου πουλάει απλώς ένα ωραίο μέρος. Σου δείχνει τη Μεσσηνία σαν χώρο πραγματικής ζωής: με διαδρομές, συζητήσεις, φως, θάλασσα, σπίτια, φαγητό, ζευγάρια που μιλάνε λίγο περισσότερο απ’ όσο αντέχουν. Τα γυρίσματα έγιναν σε σημεία της Μεσσηνίας, όπως η Καρδαμύλη, η Πύλος, η Costa Navarino και η περιοχή του σπιτιού του Πάτρικ Λι Φέρμορ.
Αυτό είναι το άρθρο μέσα στο άρθρο για όσους δεν θέλουν απαραίτητα νησί. Η Πελοπόννησος εδώ βγαίνει ώριμη, γήινη και υπέροχα κινηματογραφική, χωρίς να φωνάζει. Είναι το καλοκαίρι που δεν χρειάζεται να αποδείξει τίποτα. Ένα τραπέζι, ένας δρόμος, μια θάλασσα στο βάθος και μια κουβέντα που ξεκινά αθώα αλλά δεν ξέρεις πού θα καταλήξει.
Glass Onion — Πόρτο Χέλι και Σπέτσες
Το Glass Onion: A Knives Out Mystery έφερε μια άλλη, πιο pop και glossy εικόνα της Ελλάδας. Η ταινία συνδέθηκε με το Amanzoe κοντά στο Πόρτο Χέλι, ενώ γυρίσματα έγιναν και στις Σπέτσες, με το λιμάνι της Ντάπιας να αναφέρεται ανάμεσα στα σημεία που χρησιμοποιήθηκαν.
Εδώ δεν μιλάμε για το «πάω διακοπές με σαγιονάρα και καρπούζι στο ψυγείο». Μιλάμε για το ελληνικό καλοκαίρι στην πιο ακριβή, καλοστημένη και ελαφρώς ύποπτη εκδοχή του. Βίλες, σκάφη, μυστήριο, ήλιος, καπέλα, άνθρωποι που μάλλον δεν έχουν ανοίξει ποτέ e-banking χωρίς άγχος. Είναι Ελλάδα σαν σκηνικό πολυτελείας, αλλά με αρκετή ειρωνεία για να μη γίνει απλώς διαφήμιση resort.
Shirley Valentine — Μύκονος
Πριν η Μύκονος γίνει συνώνυμη με beach clubs, κρατήσεις, ξαπλώστρες που κοστίζουν σαν μικρή δόση δανείου και stories με πολύ συγκεκριμένη αισθητική, υπήρξε και η Μύκονος του Shirley Valentine. Η ταινία γυρίστηκε σε σημεία του νησιού, με τον Άγιο Ιωάννη να έχει συνδεθεί ιδιαίτερα με τα γυρίσματα.
Το ωραίο με αυτή την ταινία είναι ότι δεν λειτουργεί μόνο ως «κοίτα τι όμορφη που είναι η Ελλάδα». Έχει και εκείνη τη φαντασίωση της απόδρασης: φεύγω από την καθημερινότητα, αλλάζω σκηνικό, κάθομαι μπροστά στη θάλασσα και θυμάμαι ποια είμαι όταν δεν τρέχω για όλους τους άλλους. Πολύ πριν γίνει trend το solo travel, η Shirley το είχε πιάσει το νόημα.
Mediterraneo — Καστελλόριζο
Το Mediterraneo είναι από τις ταινίες που έβαλαν το Καστελλόριζο σε έναν ιδιαίτερο κινηματογραφικό χάρτη. Η ιταλική ταινία του Γκαμπριέλε Σαλβατόρες γυρίστηκε στο νησί και κέρδισε το Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας, με το Καστελλόριζο να λειτουργεί ως το μικρό, απομακρυσμένο μεσογειακό σκηνικό της ιστορίας.
Το Καστελλόριζο δεν είναι το μέρος που θα βάλεις στο πρόγραμμα για «να τα προλάβεις όλα». Είναι το μέρος που σε κερδίζει ακριβώς επειδή δεν προσφέρεται για βιασύνη. Χρώματα, νεοκλασικά, λιμάνι, μικρή κλίμακα, θάλασσα παντού. Σαν να μπήκες σε ταινία που δεν ενδιαφέρεται να τρέξει, γιατί ξέρει ότι το καλό πλάνο θέλει χρόνο.
Zorba the Greek — Κρήτη
Ο Zorba the Greek δεν είναι ακριβώς «καλοκαιρινή ταινία» με τη σημερινή έννοια, αλλά είναι αδύνατον να μιλήσεις για ταινίες γυρισμένες στην Ελλάδα και να τον αφήσεις έξω. Η ταινία γυρίστηκε στην Κρήτη, με περιοχές όπως τα Χανιά, το Κόκκινο Χωριό και την παραλία του Σταυρού στο Ακρωτήρι, όπου γυρίστηκε και η διάσημη σκηνή του χορού.
Εδώ η Ελλάδα δεν είναι απλώς τοπίο. Είναι σώμα, ρυθμός, σκόνη, πέτρα, θάλασσα, βλέμμα. Μπορεί η εικόνα να ανήκει σε άλλη εποχή του σινεμά, όμως ο Σταυρός παραμένει ένα από εκείνα τα μέρη όπου ο κινηματογράφος άφησε σημάδι. Και ναι, το να πας εκεί και να μη σκεφτείς έστω για λίγο τη μουσική του Θεοδωράκη είναι σχεδόν αδύνατο.
The Lost Daughter — Σπέτσες
Το The Lost Daughter είναι μια διαφορετική περίπτωση. Δεν χρησιμοποιεί την Ελλάδα σαν ανέμελη καλοκαιρινή φαντασίωση. Τη βάζει σε ένα πιο εσωτερικό, πιο ήσυχο, πιο αμήχανο καλοκαίρι. Η ταινία της Μάγκι Τζίλενχαλ γυρίστηκε στις Σπέτσες, με την παραλία Ζωγεριά να αναφέρεται ως ένα από τα βασικά σημεία.
Οι Σπέτσες εδώ δεν είναι μόνο όμορφες. Είναι σχεδόν κλειστοφοβικές με τον πιο καλοκαιρινό τρόπο: θάλασσα, οικογένειες, βλέμματα, σιωπές, μικρές εντάσεις που μεγαλώνουν κάτω από τον ήλιο. Αν ψάχνεις την Ελλάδα του «πάμε να χαλαρώσουμε και όλα θα είναι τέλεια», ίσως δεν είναι αυτή η ταινία. Αν όμως θες κάτι πιο δυνατό, πιο ατμοσφαιρικό, πιο ενήλικο, είναι ακριβώς αυτό.
Suntan — Αντίπαρος
Και μετά υπάρχει το Suntan, η ελληνική ταινία που παίρνει το καλοκαίρι και του βγάζει το φίλτρο. Γυρισμένο στην Αντίπαρο, το φιλμ του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου δεν δείχνει το νησί σαν απλή διαφήμιση διακοπών, αλλά σαν χώρο επιθυμίας, μοναξιάς, υπερβολής και αμηχανίας.
Είναι από τις ταινίες που σου θυμίζουν ότι το ελληνικό καλοκαίρι δεν είναι πάντα μόνο ωραία τραπέζια, βουτιές και ηλιοβασιλέματα. Μερικές φορές είναι και η στιγμή που όλοι μοιάζουν να περνούν τέλεια, ενώ εσύ δεν είσαι σίγουρος πού ακριβώς χωράς. Και κάπως έτσι, η Αντίπαρος γίνεται κάτι παραπάνω από προορισμός: γίνεται σκηνικό μιας πολύ ανθρώπινης αμηχανίας.
Το Καλοκαίρι της Κάρμεν — Αθήνα και Λιμανάκια Βουλιαγμένης
Για να μη μείνουμε μόνο στα νησιά, το Καλοκαίρι της Κάρμεν φέρνει το ελληνικό καλοκαίρι πιο κοντά στην πόλη. Η ταινία του Ζαχαρία Μαυροειδή γυρίστηκε στην Αθήνα και στα Λιμανάκια της Βουλιαγμένης, δίνοντας μια πιο σύγχρονη, αστική και queer εκδοχή του καλοκαιριού.
Εδώ δεν χρειάζεται πλοίο, ούτε βαλίτσα, ούτε άδεια δύο εβδομάδων. Χρειάζεται μια παραλία κοντά στην πόλη, δύο φίλοι, ιστορίες που μπλέκονται και εκείνη η αίσθηση ότι το καλοκαίρι στην Αθήνα μπορεί να είναι αφόρητο, αστείο, τρυφερό και λίγο χαοτικό — όλα την ίδια μέρα.
Γιατί τελικά αυτό κάνουν οι καλές καλοκαιρινές ταινίες που γυρίστηκαν στην Ελλάδα: δεν σου δείχνουν απλώς ωραία μέρη. Σου δίνουν αφορμή να τα φανταστείς αλλιώς. Να δεις τη Σκόπελο σαν μιούζικαλ, την Αμοργό σαν βουτιά, τη Μεσσηνία σαν ώριμη συζήτηση, τις Σπέτσες σαν μυστήριο, την Αντίπαρο σαν καλοκαιρινό παραλήρημα και τα Λιμανάκια σαν μικρή απόδραση χωρίς να φύγεις πραγματικά.
Και κάπου εκεί, πριν καν πέσουν οι τίτλοι τέλους, έχεις ήδη ανοίξει δεύτερο tab με εισιτήρια.
