Αθανάσιος Μαρινόπουλος: "Σύγχρονοι Αντίνοοι"

Στην Οδύσσεια, ο Όμηρος παρουσιάζει τον Αντίνοο ως τον πρώτο μνηστήρα που θανατώνει ο Οδυσσέας και φυσικά ο ποιητής έχει τον «λόγο» του.
Ο Αντίνοος δεν ήταν απλώς αυθάδης…
Ήταν ο νους, ο καθοδηγητής, η κινητήρια δύναμη πίσω από την ύβρη (την αλαζονεία) των μνηστήρων.
Στην επική σκέψη, η νοημοσύνη χωρίς ήθος είναι επικίνδυνη, διότι μπορεί να οργανώνει, να πείθει, να «κατευθύνει» τα πλήθη.
Συζητώντας με ένα φίλο στο καφενείο η αναφορά του, στους νοήμονες και στους μη νοήμονες, επικεντρώθηκε στο γεγονός ότι οι μη νοήμονες μας είναι αδιάφοροι, διότι έτσι κι αλλιώς δεν επηρεάζουν τα γεγονότα.
Οι νοήμονες όμως που μας «απασχολούν» χωρίζονται σε δύο γενικές κατηγορίες…
Στους «δημιουργικούς» και στους «καταστροφικούς» …
Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν πολλοί από τους ερευνητές, τους επιστήμονες, τους φιλοσόφους, τους παιδαγωγούς και τους καλλιτέχνες.
Όσοι χτίζουν, παράγουν και διευρύνουν τον «χώρο του δυνατού»…
Η νοημοσύνη τους έχει προσανατολισμό προς την πρόοδο, ακόμη και όταν σφάλλουν.
Διέπονται από δημιουργικότητα, «περιέργεια», διάθεση για κατανόηση ( όχι για επιβολή) και συνεργασία.
Η ανθρωπότητα δεν απειλείται από αυτούς, αλλά αντιθέτως τους οφείλει κάθε άλμα, από τη δημοκρατία μέχρι τις μεγάλες επιστημονικές ανακαλύψεις.
Στην δεύτερη κατηγορία η «ψυχρή διάνοια» υπηρετεί σκοπούς κυριαρχίας, εκμετάλλευσης, καταστολής.
Αυτή η νοημοσύνη δεν είναι λιγότερο ευφυής, μάλιστα συχνά είναι εξαιρετικά μεθοδική, αλλά στερείται ηθικών φραγμών και συναισθημάτων.
Χαρακτηριστικά της είναι η ικανότητα χειραγώγησης, η επιθετικότητα «ντυμένη» με ρεαλισμό και η αδιαφορία για τις συνέπειες.
Στην ιστορία βρίσκουμε άφθονα παραδείγματα, από δικτάτορες μέχρι θεωρητικούς ολοκληρωτικών συστημάτων.
Σήμερα όμως το φαινόμενο είναι πιο σύνθετο.
Ποιοι είναι λοιπόν οι «σύγχρονοι Αντίνοοι»;
Είναι πρόσωπα και δομές που συγκεντρώνουν τεράστια ισχύ χωρίς διαφάνεια, που τους ανήκουν συστήματα πληροφορίας που χειραγωγούν μαζικά, οικονομικά συμφέροντα που λειτουργούν με λογική απόλυτης κερδοφορίας, τεχνολογικές δυνατότητες που ξεπερνούν τους ηθικούς θεσμούς που τις θεσπίζουν και ιδεολογικά μορφώματα που μετατρέπουν έξυπνους ανθρώπους σε φανατικούς εκτελεστές.
Άρα το ερώτημα δεν είναι «ποιοι είναι», αλλά πού «οδηγείται» η νοημοσύνη όταν αποκόβεται από την ηθική και πόσο κινδυνεύει η ανθρωπότητα;
Όσο περισσότερο συγκεντρώνεται τεράστια ισχύς σε χέρια λίγων και ανεξέλεγκτων, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος.
Η ανθρωπότητα λοιπόν δεν κινδυνεύει από τη νοημοσύνη.
Κινδυνεύει από τη νοημοσύνη χωρίς ηθική.
Δεν αντιμετωπίζονται οι «φορείς» της ούτε με βία, ούτε με «εξάλειψη» όπως κάνει ο Οδυσσέας, αλλά με διαφάνεια και θεσμούς δημοκρατικούς, με παιδεία και κριτική σκέψη.
Η ευφυΐα είναι δύναμη.
Και η δύναμη, αν δεν συνοδεύεται από ήθος, γίνεται απειλή.
Οι «Αντίνοοι» της εποχής μας βρίσκονται σε οποιοδήποτε σημείο όπου συναντιέται η υψηλή ευφυΐα με την ανηθικότητα.
Η νοημοσύνη είναι το ισχυρότερο όπλο της ανθρωπότητας, αλλά και ο μεγαλύτερος κίνδυνος της…
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΜΑΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ